Yüzbaşı (Der Hauptmann) 2018

Sinemanın karanlık koridorlarında dolaşırken bazen öyle yapımlarla karşılaşırsınız ki, izledikten sonra aynaya baktığınızda kendi vicdanınızı sorgulamanıza neden olur. İşte 2018 yapımı Der Hauptmann, nam-ı diğer Yüzbaşı, tam olarak o mideye oturan, zihni bulandıran ve “insanlık nereye gidiyor arkadaş?” diye sorduran o sarsıcı filmlerden. Nazi Almanya’sının son günlerinde, kaybolmuş bir askerin üniforma bulmasıyla başlayan o meşhur “elbiseyi giyince kral benim” sendromunu, şimdiye kadar hiç bu kadar çiğ ve rahatsız edici görmemiştiniz. Eğer “akşam şöyle kafa dağıtmalık, çerezlik bir şeyler izleyeyim” modundaysanız, hemen bu sayfayı kapatın ve gidin bir animasyon açın. Çünkü bu film, size huzur vermeye değil, taşlaşmış bir suratla gerçekliğin aynasına bakmanıza gelmiş.

Üniformanın Gücü Adına: Bir Kimliksizlik Hikayesi

Hikayemiz, İkinci Dünya Savaşı’nın son demlerinde, firari bir er olan Willi Herold’un, bir aracın içinde bulduğu terk edilmiş bir Nazi yüzbaşısı üniformasını üzerine geçirmesiyle başlıyor. İşte olaylar tam burada rayından çıkıyor. Bir anda rütbe, otorite ve güç sarhoşluğuna kapılan ana karakterimiz, kendi “korku imparatorluğunu” kurmaya başlıyor. Modern dünyada rütbelerin, statülerin ve o ışıltılı apoletlerin insan doğasını nasıl bir canavara dönüştürebileceğini Yüzbaşı kadar net anlatan başka bir yapım bulmak zor. Robert Schwentke, yönetmen koltuğunda otururken bize sadece bir savaş filmi değil, adeta bir psikolojik deney sunuyor.

Filmdeki karakter analizi o kadar katmanlı ki, Herold’un sadece üniformayı giymesiyle değil, etrafındakilerin bu “yalanı” sorgulamadan kabul etme arzusuyla da ilgileniyoruz. İnsanlar, aslında bir rütbenin arkasındaki kişiyi değil, o rütbenin temsil ettiği o korkunç düzeni kutsuyorlar. İşte bu yüzden Der Hauptmann, sadece Direniş gibi etkileyici yapımlar arasında parlayan bir eser değil, aynı zamanda sosyolojik bir ders niteliğinde.

Atmosfer: Gri, Kirli ve Rahatsız Edici

Sinemada “atmosfer” dendiğinde genellikle güzel ışıklandırmalar veya destansı manzara çekimleri akla gelir. Ancak Der Hauptmann, seyirciyi o çamurlu, kanlı ve etik değerlerin iyice silindiği o gri dünyanın içine hapsediyor. Film siyah-beyaz çekilmiş, bu tercih tesadüf değil. O dönemin o boğucu atmosferini, grileşmiş ahlak anlayışını ve her şeyin birbirine karıştığı o kaosu en iyi bu şekilde hissedebilirdiniz. Çöküş gibi yapımların listelerinde neden bu kadar çok yer aldığını, o görsel kararlılığından anlamak mümkün. Müzikler ise öyle epik bir orkestra şöleni değil, kulaklarınızı tırmalayan, sürekli bir şeylerin yolunda gitmediğini bağıran, sinir bozucu bir gerilim unsuru.

Neden İzlemelisiniz?

Peki, neden kendimize bu kadar eziyet edip de bu filmi izleyelim? Çünkü sinema sadece eğlenmek için değil, aynı zamanda düşünmek, insanlığın o karanlık dehlizlerine fener tutmak için var. Ne izlemeli diye kara kara düşünenler için, bu film bir “zorunlu izleme” listesi maddesidir. Film izle derken kastettiğimiz şey, sadece vakit öldürmek değilse, eğer gerçekten bir yönetmenin vizyonuna ve oyunculuk performansına tanıklık etmek istiyorsanız, bu film tam size göre.

• Güçlü Yönleri: Max Hubacher’in inanılmaz ürkütücü oyunculuğu, siyah-beyazın yarattığı o çiğ ve gerçekçi atmosfer, otoriteye dair sarsıcı sosyal eleştiri.
• Zayıf Yönleri: İzlemesi oldukça zor ve duygusal olarak tüketen bir yapım olması, zayıf bir mideye sahip olanlar için oldukça ağır gelebilir.

Bilmeniz Gereken İlgi Çekici Bilgiler

Film hakkında az bilinen iki detaydan bahsedelim. Birincisi, Der Hauptmann aslında yaşanmış gerçek bir olaydan, yani Willi Herold’un gerçek hikayesinden uyarlanmıştır. Olayın en korkunç kısmı ise Herold’un gerçek hayatta mahkemede söyledikleridir, filmdeki o gerçekçilik aslında tarihin kendisine dayanıyor. İkincisi, yönetmen Robert Schwentke’nin, filmin çekimleri sırasında figüranlara ve oyunculara o dönemin baskısını hissettirmek için oldukça sert bir set ortamı hazırladığı söylenir. Yani o ekranda gördüğünüz “yorgunluk” ve “çaresizlik” sadece oyunculuk değil, bir nebze de olsa gerçeğin kendisi.

Kimler İzlemeli?

Eğer tavsiye edilen filmler arasında sürekli tekrar eden klasiklerden sıkıldıysanız ve İkinci Dünya Savaşı’na daha farklı, daha “psikolojik-gerilim” odaklı bir bakış açısı arıyorsanız, Yüzbaşı kaçırılmayacak bir fırsat. Distopik bilim kurgu seviyor olsanız bile, bu filmdeki o gerçek hayata dayalı distopya sizi oldukça tatmin edecektir. Tarih meraklıları, otorite üzerine okumalar yapanlar ve sinematografik açıdan “daha karanlık ne olabilir ki?” diye soranlar kesinlikle listesine eklemeli.

Son olarak, sinema üzerine konuşmayı seviyorsanız, sitemizdeki bu tarz Yüzbaşı gibi derinlikli filmler üzerine olan tartışmalarımıza katılmayı unutmayın. Sizin otorite ve insan doğası hakkındaki fikirleriniz neler? Bu filmi izlerken hangi noktada “yeter” dediniz? Yorumlarda buluşalım, biraz üzerine konuşalım, hatta belki birbirimizi eleştirelim. Sadece izleyip geçmek yok, bu film üzerine iki çift laf edilmezse hakkı kalır. Şimdi sıra sizde, ekran başına!