Akılalmaz (Unthinkable) 2010

Bir odadasınız, karşınızda Amerika’nın üç farklı şehrine kitle imha silahı yerleştirdiğini iddia eden bir terörist var ve duvar saatindeki dijital rakamlar geriye doğru acımasızca akıyor. Masanın üstünde duran Anayasa mı, uluslararası insan hakları sözleşmeleri mi yoksa o üç şehirde yaşamakta olan milyonlarca masum insanın canı mı daha kıymetli? İşte 2010 yapımı Akılalmaz (Unthinkable), tam da bu ahlaki uçurumun kenarında durup izleyiciye acımasız bir tokat atıyor. Tırnaklarınızı kemirtmekle kalmayıp beyninizi kıvrım kıvrım yakacak bir yapım arıyorsanız, koltuğunuza kurulun çünkü bu defa masal dinlemeyeceğiz.

Akılalmaz (Unthinkable) Filmi Ne Anlatıyor? İnsan Hakları mı, Milyonların Canı mı?

Akılalmaz konusu, ABD’nin üç farklı büyük şehrine nükleer bomba yerleştirdiğini ilan eden eski bir ABD ordusu mensubu ile onu konuşturmaya çalışan devlet yetkililerinin psikolojik savaşını merkezine alır. Film, işkencenin meşruiyetini ve “zamana karşı yarışılan” kriz anlarında etik sınırların nerede bittiğini sorgulayan sert bir psikolojik gerilim eseridir.

Karanlık Bir Sorgu Odasında Verilen Ağır Vicdan Sınavı

Herhangi bir aksiyon filminde bombayı imha etmek için kırmızı kabloyu mu yoksa mavi kabloyu mu keseceğinizi düşünürken heyecanlanırsınız. Fakat Akılalmaz filmi, kablolarla değil doğrudan insan ruhunun ve devlet mekanizmasının anatomisiyle ilgileniyor. Eski bir asker olan Steven Arthur Younger (Michael Sheen), Müslüman olmuş ve Amerikalı yetkililere kafa tutan profesyonel bir nükleer uzmandır. Bombaların yerini söylemek için tek bir şartı vardır: Şiddet ve tehdit. Ancak devlet onu hemen ikna edemeyeceğini anlayınca, yasaların ve insanlığın tamamen dışına çıkmış gizemli bir sorgu uzmanını devreye sokar: “H” (Samuel L. Jackson).

Burada devreye giren FBI ajanı Helen Brody (Carrie-Anne Moss) ise hukukun üstünlüğünü, vicdanı ve insan haklarını temsil eden o geleneksel taraftır. Sorgu odasındaki gerilim arttıkça, izleyici kendisini iki devasa çarkın arasında ezilirken bulur. Bir tarafta milyonların hayatını kurtarmak adına her türlü vahşeti müdahale sayan pragmatik anlayış, diğer tarafta ne olursa olsun insani değerlerden taviz verilmemesi gerektiğini savunan idealist duruş. Bu iki kutbun çarpışması, filmi sıradan bir terör gerilimi olmaktan çıkarıp devasa bir felsefi simulasyona dönüştürüyor.

Olayların tamamen kapalı mekanlarda gelişmesi, klostrofobik hissi kat kat artırıyor. Tıpkı sinema tarihinin o unutulmaz klasiği 12 Öfkeli Adam filmindeki gibi tek bir odadaki vicdan muhakemesine şahit oluyoruz. Ancak bu kez masada hakikat aranmıyor; masada insanlığın sınırları, et parçaları ve dökülen kan üzerinden test ediliyor.

Karakterlerin Çatışması: Samuel L. Jackson ve Carrie-Anne Moss Düellosu

Samuel L. Jackson’ı genelde elinde silahıyla bağıran, ikonik replikler savuran karizmatik bir aksiyon figürü olarak görmeye alışkınız. Ancak bu yapımda Jackson, “H” karakteriyle izleyiciyi kelimenin tam anlamıyla dehşete düşürüyor. Soğukkanlılığı, metodik işkence seansları ve gözünü bile kırpmadan uyguladığı stratejilerle, “kötüyü durdurmak için ne kadar kötüleşebilirsin?” sorusunun canlı bir timsali. Onun karşısında Michael Sheen ise akıllara durgunluk veren bir performans sergiliyor. Canlandırdığı Younger karakteri basit bir cani değil; inandığı dava uğruna her türlü acıyı göze almış, gözlerindeki o ürpertici inançla sistemi sarsan bir muamma.

Carrie-Anne Moss’un canlandırdığı Ajan Brody ise seyircinin sorgu odasındaki gözü ve kulağı konumunda. Seyirci olarak ilk başta Brody ile empati kuruyor, “H”nin yaptığı vahşete karşı tiksinti duyuyoruz. Fakat saatler ilerleyip bomba saati sıfıra yaklaştıkça, Brody’nin ve dolayısıyla bizlerin inandığı o tüm süslü ilkeler erimeye başlıyor. Film tam da bu dönüşümü izletirken acımasız davranıyor: Bir insan ne kadar süre ilkeli kalabilir?

Sistem Eleştirisi ve Gregor Jordan’ın Klostrofobik Yönetmenlik Anlayışı

Yönetmen Gregor Jordan, kamerasını karakterlerin yüzüne o kadar yakın tutuyor ki, sorgu odasındaki ter kokusunu, stresi ve klostrofobik baskıyı evinizde hissediyorsunuz. Görsel dil tamamen kasvetli gri ve kahverengi tonlara teslim edilmiş durumda. Işık kullanımı, izleyiciye bir kurtuluş kapısı olmadığını her an hatırlatıyor. Yönetmen, Amerikan dış politikasını ve post-9/11 sonrası ortaya çıkan güvenlik mania’sını açık bir dille eleştirirken, bunu slogan atmadan doğrudan hikayenin gerilimi üzerinden başarıyla aktarıyor.

Sinema dünyasında felsefi derinliğe sahip gerilim arayanlar için harika bir film tavsiyesi olan bu yapım, seyircisine rahat bir nefes aldırmamayı hedeflemiş. Olay örgüsü ilerledikçe, devletin ve askeri bürokrasinin kendi koyduğu kuralları nasıl birer birer çiğnediğini, “güvenlik” adı altında vicdanın nasıl rafa kaldırıldığını dehşetle izliyorsunuz. Zindan Adası gibi 2010 yılı filmleri arasında gişede hak ettiği popülerliği belki yakalayamadı ancak bıraktığı psikolojik tortu bakımından çoğundan çok daha derin bir iz izleyiciye miras bırakıyor.

Akılalmaz Yapımının Zirve Yaptığı Detaylar ve Aksayan Tarafları

Tamamen objektif bir sinefil gözüyle bakacak olursak, bu sert sorgulama hikayesinin kusursuz işleyen çarkları olduğu kadar bazı pürüzleri de yok değil. Film hakkındaki artı ve eksileri şu şekilde özetleyebiliriz:

İyi Kurgulanmış Ve Seyirciyi Sarsan Yönleri

• Ahlaki İklem Çıkmazı: Seyirciye hazır cevaplar sunmak yerine onu taraf seçmeye zorlayan müthiş bir senaryo matematiği.
• Devasa Oyunculuk Performansları: Samuel L. Jackson’ın tüy ürperten performansı ile Michael Sheen’in psikolojik direnci arasındaki kimya muazzam.
• Yüksek Tempolu Gerilim: Zamanın daralmasıyla birlikte tempoyu bir an olsun düşürmeyen tempolu kurgu.
• Etkileyici Cesaret: Hollywood’un alıştığımız poliyancılık anlatısının aksine, izleyiciyi rahatsız etmekten çekinmeyen cesur atmosfer.

Göze Batabilecek Eğreti Detaylar

• Görsel Rahatsızlık Yanı: İşkence ve psikolojik baskı sahnelerinin dozu oldukça yüksek olduğundan hassas bünyeler için izlemesi zor olabilir.
• Yardımcı Karakterlerin Sığlığı: Askeri yetkililerin ve bazı bürokratların derinlikten uzak, stereotipik tepkiler vermesi.

Bu Sert Psikolojik Baskıyı Kimler Kaldırabilir, Kimler Ekranı Kapatmalı?

Peki bu yapımı kimler izlemeli? Eğer felsefi alt metni sağlam, insan psikolojisinin en karanlık labirentlerinde gezinen, klostrofobik gerilimi yüksek işlerden hoşlanıyorsanız bu film tam size göre. Özellikle etik tartışmaları merkezine alan, sistemi sorgulayan ve izledikten sonra arkadaş ortamlarında saatlerce tartışabileceğiniz yapımları seviyorsanız kaçırmamalısınız. Sitemizdeki diğer gerilim filmleri listelerinde üst sıraları zorlayacak nitelikte bir deneyim vadediyor.

Öte yandan; kafa dağıtmak, neşeli vakit geçirmek veya bol patlamalı yüzeysel bir aksiyon izlemek niyetindeyseniz bu filmden uzak durmanızda fayda var. Grafiği yüksek şiddet unsurları, sorgu odasındaki manipülasyonlar ve filmin karanlık tonu canınızı sıkabilir. Şaşırtıcı sonları seven ve seyirciyi sarsan ters köşe filmler tutkunları ise ekrandan gözünü ayıramayacaktır.

Sorgu Odasından Biten Set Notları: Bilinmeyen Kamera Arkası Detayları

Filmle ilgili az bilinen şaşırtıcı detaylar da mevcut. Sinema dünyasında geniş kitlelerce bilinmeyen bu kamera arkası bilgileri filmin üzerindeki merak perdesini daha da aralıyor:

• Vizyon Engeli ve Doğrudan Medya Satışı: Kadrosunda Samuel L. Jackson ve Carrie-Anne Moss gibi dev isimler bulunmasına rağmen, Amerikan politikasına getirdiği aşırı sert eleştiriler ve işkence sahnelerinin rahatsız ediciliği nedeniyle ABD’de sinemalarda geniş gösterime girmemiş, doğrudan DVD (Direct-to-DVD) olarak piyasaya sürülmüştür.
• Michael Sheen’in Rol Hazırlığı: Michael Sheen, sorgulanan bir teröristin psikolojisini yakalamak için çekimler boyunca uzun süreler boyunca duyusal yoksunluk (sensory deprivation) tekniklerine benzer deneyimler yaşamış ve sahnelerdeki fiziksel yıpranmayı gerçek kılmak adına günlerce aç kalmıştır.

İnsani Değerlerin Sınırı Nerede Biter? Yorumlarda Buluşalım!

Eğer hafta sonu için ne izlemeli diye düşünüyorsanız ve zihninizi tokatlayacak sert bir yapım arıyorsanız, bu filmi kesinlikle yapılacaklar listenize ekleyin. Film bittiğinde ekran karardığında kendi içinizdeki o sessizlikle baş başa kalacak ve “Ben olsaydım o düğmeye basar mıydım?” diye soracaksınız.

Peki siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Milyonların hayatı söz konusu olduğunda bir insana işkence yapmak meşru mudur, yoksa ne olursa olsun insan hakları çiğnenemez mi? Yorumlarda fikrinizi paylaşın, bu ahlaki ikilemi hep birlikte tartışalım!