Parçalanmış (Split) 2017

Sinema salonundan çıkıp kaldırımda yürürken kendi kendinize konuşuyorsanız, tebrikler, M. Night Shyamalan zihninize bir kere daha izinsiz giriş yapmış demektir. 2017 yılında vizyona girdiğinde gerilim türüne taze bir kan pompalayan Parçalanmış (Split), sadece klostrofobik bir kaçış hikayesi anlatmıyor.

Bir adamın zihnindeki 23 farklı karakterin oturma odasında çay içip sıranın kimde olduğunu tartışmasını izletiyor bize. Eğer bu akşam zihninizi zorlayacak, tırnaklarınızı kemirttirecek ama aynı zamanda oyunculuk dersi niteliğinde bir yapım arıyorsanız, doğru adrestesiniz. Peki, bu film gerçekten abartıldığı kadar var mı yoksa Shyamalan’ın eski günlerin hatrına yediğimiz bir ekmeği mi?

Parçalanmış (Split) Konusu Nedir? Gerçek Bir Hikayeye Mi Dayanıyor?

Parçalanmış konusu, Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu (çoklu kişilik bozukluğu) teşhisi konmuş Kevin Wendell Crumb adında bir adamın, üç genç kızı güpegündüz bir otoparktan kaçırıp yer altındaki sığınağına hapsetmesiyle başlar. Kevin’ın zihninde tam 23 farklı kişilik yaşamaktadır ve bu kişiliklerden bazıları, “Canavar” adını verdikleri 24. ve son derece tehlikeli bir kişiliğin gelişini müteakip kızları ona kurban etmek istemektedir.

Film doğrudan birebir yaşanmış bir olayı anlatmasa da ilhamını gerçek bir hayat hikayesinden alıyor. 1970’lerde Amerika’da işlediği suçlarla gündeme gelen ve zihninde 24 farklı kişilik barındırdığı tıbben kanıtlanan Billy Milligan’ın vakası, senaryonun en büyük ilham kaynağı. Yani izlediğiniz o rahatsız edici atmosfer, tamamen bir senaristin hayal ürünü değil, insan beyninin ürkütücü sınırlarından beslenen gerçek bir psikolojik olgu.

M. Night Shyamalan’ın İntikam Dönüşü ve Sinematik Evren Dehası

Bir dönem Hollywood’un “yeni Spielberg” ilan edilen, ardından çektiği fiyasko projelerle eleştirmenlerin maskarası olan Shyamalan için bu yapım tam anlamıyla bir küllerinden doğuş hikayesidir. Yapımcılara el açmak yerine evini ipotek ettirerek kendi cebinden finanse ettiği bu bütçesiz gerilim, yönetmenin hikaye anlatıcılığındaki saf yeteneği yeniden hatırlatıyor. Klostrofobik mekan kullanımı, dar koridorlar ve izleyiciyi karakterlerin çaresizliğine ortak eden yakın plan çekimler harika bir rejinin ürünü.

Atmosfer kurma konusunda adeta bir usta gibi davranan yönetmen, seyirciyi sürekli tetikte tutuyor. Rahatsız edici ışıklandırmalar ve klostrofobik mekanlar sayesinde, kaçırılan kızların hissettiği panik dalgası ekranı aşıp odanıza kadar ulaşıyor. 2017 yılının bir diğer sürpriz gerilimi Kapan nasıl ki ırkçılık üzerinden bambaşka bir gerilim inşa ettiyse, Shyamalan da burada psikolojik travmaları ve insan beyninin fiziksel sınırlarını bir gerilim unsuru olarak masaya yatırıyor.

James McAvoy’un Oyunculuk Şovu: 23 Farklı İnsan Aynı Bedene Nasıl Sığar?

Gelelim filmin taşıyıcı kolununa, yani James McAvoy’a. Bir oyuncunun aynı sahnede, sadece jest ve mimiklerini değiştirerek bambaşka bir insana dönüşmesine şahit olmak büyüleyici. McAvoy, dokuz yaşındaki kekeme Hedwig’den, obsesif-kompulsif temizlik hastası Dennis’e, otoriter ve mesafeli Patricia’dan modacı Barry’ye kadar her kişiliği tek bir kıyafet değişimiyle değil, bakışlarındaki tonlamayla izleyiciye geçiriyor.

Özellikle Hedwig karakterine büründüğü sahnelerdeki o çocuksu ama korkutucu tavır, filmin gerilim dozunu katlayan en önemli unsurlardan. McAvoy, abartılı oyunculuğa çok kolay kayabilecek bir rolü, kıl payı bir dengeyle başyapıt seviyesine çıkarıyor. Karakterler arası geçiş yaparken boyun kaslarının kasılması, ses tonundaki ani kalınlaşmalar ve bakışlarındaki donukluk kesinlikle ayakta alkışlanacak cinsten.

Anya Taylor-Joy ve Casey Karakterinin Derinliği

Gözlerimizin önünde devleşen bir diğer isim ise şüphesiz Anya Taylor-Joy. Çığlık atan, panikleyen klasik korku filmi kurbanlarından çok uzak bir karakter olan Casey’e hayat veriyor. Kendi geçmişindeki ağır travmalar sayesinde “avcıyı” okumayı bilen, kriz anında soğukkanlılığını koruyan bir profil çiziyor.

Casey’in Kevin’ın zihnindeki farklı kişiliklerle kurduğu diyaloglar ve onları birbirine düşürme çabası, filmin senaryo açısından en zeki kısımları. İki ana karakterin de geçmişlerinde taşıdıkları yara izleri, hikayenin finaline doğru duygusal ve psikolojik bir köprü kuruyor. Bu da yapımı alelacele çekilmiş bir “kız kaçırma” geriliminden çıkarıp, travmaların insan zihninde yarattığı deformasyonları inceleyen derin bir drama dönüştürüyor.

Parçalanmış’ı Listelerinize Neden Eklemelisiniz?

Sıradan bir film önerisi arayışındaysanız ve karşınıza bu yapım çıktıysa hiç düşünmeden şans vermelisiniz. Çünku film, ucuz “jump scare” (ani korkutma) tekniklerine sığınmıyor. Korkuyu ve gerilimi tamamen atmosferden, diyaloglardan ve bilinmezlikten üretiyor. Seyirci olarak bir sonraki kapının arkasından Kevin’ın hangi kişiliğinin çıkacağını bilememenin yarattığı o belirsizlik, nabzınızı sürekli yüksek tutuyor.

Ayrıca psikolojik gerilim türünün hastasıysanız ve Zindan Adası gibi zihin oyunlarına bayılıyorsanız, bu yapım beklentilerinizi fazlasıyla karşılayacaktır. Hikayenin tempolu yapısı, tıp dünyasının bile tam olarak çözemediği zihin-beden ilişkisini fantastik bir sınırda dolaştırarak seyirciye sunuyor.

Parçalanmış: Yapımın Öne Çıkan Başarıları ve Eleştirilen Noktaları

Hiçbir yapım kusursuz değildir, Shyamalan imzalı bu karanlık psikolojik gerilimin de parladığı ve çuvalladığı noktaları objektif bir teraziye koyalım:

• Filmin En Başarılı Yönleri:
  • James McAvoy’un kariyer zirvesi sayılabilecek, dudak ısırtan oyunculuk performansı.
  • Anya Taylor-Joy’un sakin ama derinlikli karakter sunumu.
  • Klostrofobik atmosfer ve gerilimi tırmandıran minimalist ses tasarımı.
  • Shyamalan’ın uzun süre sonra yakaladığı diri senaryo temposu ve şaşırtıcı detaylar.
• Yapımın Göze Batan Zayıflıkları:
  • Kaçırılan diğer iki kız karakterin oldukça yüzeysel ve derinlikten uzak kalması.
  • Psikiyatrist Dr. Fletcher sahnelerinin zaman zaman filmin yüksek temposunu düşürmesi.
  • Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu tıbbi gerçekliğinin, hikayenin kurgusu gereği biraz fazla abartılı ve karikatürize edilmiş olması.

Kamera Arkası Detayları: Biliyor Muydunuz?

Filmle ilgili sinema tutkunlarının hoşuna gidecek, az bilinen birkaç bomba kamera arkası detayını da paylaşalım:

• Kırık El Mucizesi: James McAvoy, bir sahnede kapıya vururken öfkesine hakim olamayıp elini gerçekten kırdı. Canı o kadar çok acıdı ki çekimlere ara vermek yerine sahneleri kırık elle çekmeye devam etti. Filmde Hedwig karakterini oynarken elini cebine soktuğu veya garip tuttuğu sahnelerin sebebi aslında oyuncunun gerçek kırığıydı!
• Evin İpotek Edilmesi: Yönetmen M. Night Shyamalan, stüdyoların senaryoya müdahale etmesini istemediği için 9 milyon dolarlık bütçeyi kendi cebinden karşıladı ve bunun için evini ipotek ettirdi. Film dünya çapında 278 milyon dolar hasılat yapınca yönetmen turnayı gözünden vurmuş oldu.
• Sürpriz Bağlantı: Filmin son sahnesi çekilene kadar oyunculardan bile gizlenen o büyük sürpriz, sinema tarihinin en zekice kurgulanmış devam halkalarından birine zemin hazırladı.

Bu Sıra Dışı Psikolojik Deney Kimlere Hitap Ediyor?

Bu yapım herkesin harcı değil, patlamalı çatlamalı saf aksiyon arayanları biraz sıkabilir. Ancak şu gruptaysanız ekranın başından bir saniye bile ayrılamayacaksınız:

• Psikolojik gerilim, insan zihninin karanlık dehlizleri ve kişilik bozuklukları konularına ilgi duyanlar.
• Tek mekanda geçen, klostrofobik ve yüksek tansiyonlu atmosferleri sevenler.
• Oyunculuk performansının bir filmi nasıl tek başına sırtlayıp zirveye taşıyabileceğini görmek isteyenler.
• Sitemizdeki en iyi ters köşe filmler listelerini bitirip, zihnini yoracak kaliteli bir yapım arayan sinemaseverler.

Eğer filmi izledikten sonra hikayenin nereye bağlandığını merak eder ve evrenin devamını görmek isterseniz, üçlemenin devam halkası olan Glass yapımına da mutlaka şans vermeniz gerektiğini unutmayın.

Zihnin Karanlık Dehlizlerine Son Bir Bakış

Parçalanmış, uzun zamandır izlediğimiz en derli toplu, ne istediğini bilen ve izleyicisini salak yerine koymayan psikolojik gerilimlerden biri. McAvoy’un adeta bir bukalemun gibi kılıktan kılığa girdiği bu yapım, gerilim sineması külliyatında kendine sağlam bir yer ediniyor. İster tek başınıza ışıkları kapatıp izleyin, ister arkadaş grubunuzla “Ben olsam o sığınaktan nasıl kaçardım?” muhabbeti yapın, her türlü seyir keyfi garanti.

Peki siz filmi izlediniz mi? James McAvoy’un favori kişiliğiniz hangisiydi? Hedwig’in dans sahnesinde gülmemeyi başarabilen var mı aranızda? Yorumlarda buluşalım, filmi gömmek veya övmek serbest, yapın yorumunuzu, sinema muhabbetini birlikte döndürelim!