Anthropoid

Tarih kitaplarının o tozlu, sıkıcı ve tarihsel figürleri kahramanlaştırıp pazarlayan sayfalarını bir kenara bırakın. Bugün size, gerçekliğin tüm o acımasız ve gri tonlarını suratınıza bir tokat gibi çarpan, izledikten sonra koltuğunuzdan kalkarken kendinizi biraz eksilmiş hissedeceğiniz o yapımdan bahsedeceğim: Anthropoid. İkinci Dünya Savaşı denince aklınıza sürekli tanklar, uçaklar veya cephe hattındaki o bitmek bilmeyen patlamalar geliyorsa, yanılıyorsunuz. Bu film, bir savaşın en karanlık dehlizlerinde, sessizliğin ve ihanetin kol gezdiği bir şehirde, Prag’da geçiyor. Eğer bu akşam ne izlemeli diye kara kara düşünüyorsanız ve kalbinizin ritmini biraz değiştirecek, sizi aksiyonun ortasına değil de bir suikastın tam kalbine bırakacak bir arayış içindeyseniz, doğru yerdesiniz.

Anthropoid: Bir Direnişin Anatomisi

2016 yapımı bu başarılı yapım, Reinhard Heydrich’e –namıdiğer “Prag Kasabı”na– düzenlenen suikast girişimini anlatıyor. Ama durun, öyle James Bondvari, her şeyin tıkır tıkır işlediği bir ajan filmi beklemeyin. Anthropoid, bir direnişin, bir fedakarlığın ve en önemlisi “başarısız olma ihtimalinin” hikayesi. Yönetmen Sean Ellis, kamerayı öyle bir yere konumlandırıyor ki, karakterlerin nefes alışverişindeki titremeyi bile duyabiliyorsunuz. Film, izleyiciyi büyük bir kahramanlık masalıyla değil, daracık koridorlarda, rutubetli bodrum katlarında ve her an en yakınınızdakinin sizi gammazlayabileceği o paranoid atmosferde ağırlıyor.

Oyunculuk ve Atmosfer: Gerçekliğin Soğuk Yüzü

Cillian Murphy ve Jamie Dornan, alışık olduğumuz o karizmatik duruşlarını bir kenara bırakıp, üzerlerine Prag’ın o soğuk kış günlerinin yükünü almışlar. Murphy’nin o kendine has “donuk ama derinlikli” bakışları, bir askerin vicdani yükünü taşıması için biçilmiş kaftan. Dornan ise karakterindeki insani kırılganlığı o kadar saf bir şekilde yansıtıyor ki, filmin finaline doğru yaklaştıkça içinizdeki o “hadi be, yapmayın” diyen cılız sesi susturmanız imkansız hale geliyor. İzleme listenizi bir akşam eğlencesinden öteye taşıyıp, bir nevi duygusal bir cerrahi müdahaleye dönüştürmek istiyorsanız, bu performanslar tam size göre.

Görsel anlatımda kullanılan o gri ve kahverengi tonları, 1942 Prag’ının umutsuzluğunu iliklerinize kadar hissettiriyor. Müzikler deseniz, kulağınızı tırmalayan o epik orkestralardan ziyade, bir kalp atışını andıran o ritmik ve tedirgin edici tınılarla, suikast hazırlığındaki o boğucu gerilimi harika bir şekilde besliyor.

Neden İzlemelisiniz?

Dürüst olalım, beyazperdede Nazi temalı çok fazla iş var. Peki, Anthropoid neden izlenmeli? Çünkü bu film, başarısızlığın da bir onuru olduğunu savunuyor. Piyanist veya Çizgili Pijamalı Çocuk gibi yapımlar arasında sönük kalsa da, kendi türünde bir başyapıt olan bu yapım, tarihi bir olayın “ne olduğuyla” değil, “nasıl hissedildiğiyle” ilgileniyor. Şu sorular zihninizi kurcalıyorsa, bu film sizin için biçilmiş kaftan:

• Tarihi filmleri seviyor musunuz? Gerçek olaylara dayanan, kurgudan arındırılmış bir anlatım arıyorsanız kaçırmayın.
• Gerilimi yüksek drama tutkunu musunuz? Aksiyon sahnelerinden ziyade, aksiyona giden yoldaki o gergin sessizlikleri seviyorsanız tam size göre.
• Distopik bilim kurgu ya da gerçekçi savaş filmi sevenler? Distopyanın gerçeğe dönüşmüş halini, yani Nazi işgalini tüm çıplaklığıyla görmek isteyenler için bir ders niteliğinde.

Kamera Arkası ve Az Bilinen Detaylar

İşte izlerken sizi daha da içine çekecek birkaç bilgi: Filmdeki o meşhur kilise çatışması sahnesi, tarihteki gerçek olayların yaşandığı orijinal mekanda, yani Prag’daki Aziz Cyril ve Methodius Katedrali’nin neredeyse birebir kopyası olan bir sette çekildi. Ayrıca, yönetmen Sean Ellis’in filmi dijitalden ziyade 16mm film stoğuyla çekmiş olması, o dönemin o kirli ve taneli dokusunu yansıtmak adına muazzam bir tercih. Sanki 1940’lardan kalma bir haber bültenini izliyor gibisiniz.

Filmin Artıları ve Eksileri

Objektif bir gözle bakacak olursak, izleme listenize girmesini sağlayan ve biraz düşündüren yanları şunlar:

• Güçlü Yanlar: Müthiş atmosferik çekimler, oyunculuklardaki samimiyet, tarihi gerçekliğe sadık kalan senaryo, final sahnesinin etkileyiciliği.
• Zayıf Yanlar: Filmin ilk yarısında karakter gelişimine biraz daha fazla zaman ayrılabilirdi, tempo zaman zaman düşebiliyor.

Kapanış: Bir Tartışma Başlatalım mı?

Anthropoid, izleyicisinden büyük fedakarlıklar bekleyen, karşılığında ise size hayatın ve tarihin ne kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu hatırlatan bir film. İzlerken “Ben olsam ne yapardım?” diye düşünmekten kendinizi alamayacaksınız. Peki ya sizce, tarihin bu tozlu sayfalarındaki kahramanlar, o anki koşullarda gerçekten birer “kahraman” mıydı, yoksa sadece hayatta kalmaya çalışan birer kaybeden mi? Yorumlarda bu konuyu tartışalım, sizin için bu tarz “gerçek hayat” uyarlamaları ne kadar önemli? Başka bir öneri için buralarda olacağım, ama önce şu filmi bir bitirin de üzerine konuşacak bir şeyimiz olsun.