Anthropoid 2016

II. Dünya Savaşı temalı yapımlardan gına geldiğini düşünüyorsanız, sizi çok iyi anlıyorum. Hollywood’un “kahraman Amerikalılar dünyayı kurtarıyor” soslu, abartılı aksiyonlarından ve klişe melodramlarından bıkmış sinefiller için köşede sessizce bekleyen bir mücevher var: Anthropoid.

Patlayan devasa binalar veya doğaüstü kahramanlıklar beklemeyin. Bu film, tarihin en kanlı dönemlerinden birinde, parmaklarınızın ucundaki tırnakları kemirtecek cinsten katıksız bir gerçeklik ve klostrofobik bir gerilim vaat ediyor. Eğer bu akşam ekran karşısına geçip ne izlemeli diye kara kara düşünüyorsanız ve hedefinize kaliteli bir tarihsel dramayı koyduysanız, doğru adrestesiniz.

Kabul edelim, Thomas Shelby rolüyle hafızalarımıza kazınan Cillian Murphy’nin o buz gibi mavi gözleri ve Jamie Dornan’ın kurgusal gerilimden uzaklaşıp somut bir tarihsel karaktere bürünmesi bile bu filme bir şans vermek için yeterli. Ancak Anthropoid, sadece yıldız oyuncu kadrosuyla ayakta duran bir yapım değil. İngiliz yönetmen Sean Ellis’in adeta bir belgesel titizliğiyle ele aldığı bu hikaye, izleyiciyi 1942 yılının işgal altındaki Prag sokaklarına ışınlıyor ve o çağın klostrofobik atmosferini iliklerinize kadar hissettiriyor.

Anthropoid Konusu Nedir? Prag Celladı’na Karşı Tehlikeli Bir Suikast

Filmin merkezinde, II. Dünya Savaşı’nın belki de gidişatını değiştiren en cüretkar operasyonlarından biri yer alıyor. Üçüncü Reich’ın Hitler ve Himmler’den sonraki en tehlikeli adamı, “Prag Celladı” olarak da bilinen SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich, Çekoslovakya’yı acımasız bir demir yumrukla yönetmektedir. Heydrich aynı zamanda Yahudi soykırımının (Nihai Çözüm) mimarlarından biridir. İşgal altındaki sürgün hükümeti, bu cani adamı ortadan kaldırmak için delice bir karar alır: Operasyon Anthropoid.

İngiltere’de eğitilen iki Çekoslovak direnişçi, Jozef Gabčík (Cillian Murphy) ve Jan Kubiš (Jamie Dornan), gece yarısı Prag yakınlarında bir ormana paraşütle atlar. Amaçları son derece nettir ama uygulaması neredeyse imkansızdır: Şehrin göbeğinde, inanılmaz bir koruma ordusuyla gezen Heydrich’e suikast düzenlemek. Film, bu iki gencin yerel direnişçilerle temas kurma çabalarını, her an yakalanma korkusuyla geçen günlerini ve yaklaşan o büyük günün psikolojik baskısını müthiş bir ritimle izleyiciye aktarıyor.

Anthropoid Filmi Gerçek Bir Hikaye Mi?

Anthropoid filmi, 1942 yılında Çekoslovak direnişçilerin Nazi lideri Reinhard Heydrich’e düzenlediği gerçek suikast operasyonuna dayanmaktadır. Yapım, tarihsel belgelere ve tanıklıklara sadık kalarak operasyonun planlanma sürecini, aksayan detayları ve direnişçilerin Prag’daki Aziz Cyril ve Methodius Kilisesi’nde Nazi ordusuna karşı verdiği efsanevi son direnişi birebir aktarır.

İşte tam da bu nokta, filmi sıradan bir savaş filminden ayırıp en iyi filmler listelerine sokan temel unsur. Çünkü tarih kitaplarında iki cümleyle geçiştirilen bir olayın arkasındaki insani bedeli, korkuyu ve kararsızlığı izliyoruz. Kahramanlarımız kurşun geçirmez süper askerler değil, elleri titreyen, aşık olan, ölümden korkan ama vatanları için bu intihar görevini kabul etmiş gencecik insanlar.

Sinematografi ve Atmosfer: Gerçekçi ve Acımasız Bir Yönetmenlik Vizyonu

Sean Ellis’in yönetmen koltuğunda oturmasının yanı sıra görüntü yönetmenliğini de üstlenmiş olması, yapıma benzersiz bir görsel bütünlük kazandırmış. Ellis, renk paletini kasvetli gri ve soluk tonlarla sınırlandırarak 1942 Prag’ının soğuk, umutsuz ve tekinsiz havasını mükemmel şekilde yakalıyor. Omuz kamerası kullanımı sayesinde kendinizi adeta direnişçilerin yanında, bir gardırobun arkasına saklanmış nefesinizi tutarken buluyorsunuz.

Piyasada Savaş Vadisi gibi stilize edilmiş ve temposu bir an olsun düşmeyen 2016 yılı filmleri bulunurken, Anthropoid daha sakin, karakter odaklı ve gerilimi yavaş yavaş tırmandıran bir yapıyı tercih ediyor.

Film ilk yarıda bir ajan gerilimi ve psikolojik drama havasında ilerlerken, son 30-40 dakikasında öyle bir vites artırıyor ki, sinema tarihinin en unutulmaz çatışma sahnelerinden birine imza atıyor. Kilise kuşatması sahnesi, teknik anlamda ders niteliğinde!

Oyunculuklar: Cillian Murphy ve Jamie Dornan İkilisi Mükemmel Uyum Yakalıyor

Filmin yükünü sırtlayan ana ikilinin kimyası gerçekten takdire şayan. Cillian Murphy, görev bilinciyle hareket eden, duygularını bastıran ve rasyonel düşünen Jozef karakterinde devleşiyor. Murphy’nin mimikleri, gözlerindeki o çaresizlik ve kararlılık karışımı ifade, izleyiciyi karaktere derinden bağlıyor. Oppenheimer öncesi dönemde aktörün ne kadar büyük bir dramatik yeteneğe sahip olduğunu kanıtlayan harika bir film tavsiyesi örneği bu.

Diğer taraftan Jamie Dornan, Jan karakteriyle operasyonun insani ve duygusal boyutunu temsil ediyor. Panik ataklar geçiren, elindeki silahı tutarken titreyen ve aşık olduğu kadını koruma arzusuyla görevin ağırlığı arasında sıkışan Jan rolünde son derece samimi bir performans sergiliyor. Yan kadroda Toby Jones gibi tecrübeli bir ismin yer alması da direnişin Prag tarafındaki ciddiyetini artıran önemli bir detay.

İşgal ve Direniş Sinemasında Anthropoid’in Yeri

Dünya savaşı dramalarında genellikle cephe savaşlarına veya toplama kamplarına odaklanılır. Ancak bir şehrin göbeğinde, sivil kıyafetlerle yürüyen ve komşusunun bile kendisini ihbar edebileceği bir atmosferde direniş örgütlemenin yarattığı paranoik his çok az filme nasip olmuştur.

Bu açıdan yapım, Kalpazanlar veya Nazi Almanya’sının iç yüzünü gösteren Çöküş gibi yapımlarla akraba sayılır. Ancak odağını asla işgalcilerin sosyolojisine kaydırmaz, doğrudan direnişçilerin vicdan azabına ve baskı altındaki kararlarına odaklanır.

Anthropoid Filminin Analizi

Objektif bir sinema yazarı olarak bu yapımın her detayını övüp geçecek değilim. Filmin mükemmel işleyen çarklarının yanında, bazı izleyiciler için ritim sorunu yaratabilecek noktaları da var. İşte Anthropoid filminin artı ve eksi karnesi:

Filmin Sinematografik ve Anlatısal Başarıları

• Tarihsel Sadakat: Olayların gelişim sırası, suikast anındaki aksaklıklar ve kilisedeki son direniş tamamen tarihsel gerçeklere uygun kurgulanmış.
• Müthiş İkinci Yarı: İlk yarıdaki yavaş tempo, son 40 dakikada yerini soluksuz izlenen katıksız bir hayatta kalma mücadelesine bırakıyor.
• Performanslar: Cillian Murphy ve Jamie Dornan’ın uyumu ve karakter derinliği oldukça başarılı.
• Atmosfer ve Ses Tasarımı: Silah sesleri, yankılanan adımlar ve çatışma anındaki klostrofobi hissi seyirciyi ekrana kilitliyor.

Yapımın Eleştirilen ve Yavaş Kalan Yönleri

• Yavaş Başlangıç: Filmin ilk yarısı, aksiyon arayan kararsız izleyiciler için biraz fazla ağır ve diyalog ağırlıklı gelebilir.
• Aşk Hikayesinin Yüzeyselliği: Karakterlerin Prag’daki kadınlarla kurduğu duygusal bağlar, ana hikayenin yanında bazen biraz eğreti kalabiliyor.

Gerçekçi Tarih ve Gerilim Meraklıları İçin Seyir Rehberi

Siz de akşam ekran karşısına geçip “Acaba bu gece ne film izlesek?” diye menüler arasında kaybolanlardansanız, bu yapımın size uygun olup olmadığını hızlıca tespit edelim. Eğer II. Dünya Savaşı tarihine ilgi duyuyorsanız, romantize edilmemiş sert ve gerçekçi gerilimlerden hoşlanıyorsanız bu film tam size göre.

Öte yandan, Boyun Eğmez tarzı temposu hiç düşmeyen, sürekli bir patlama ve kovalama içeren Hollywood tarzı blokbaster aksiyonlar arıyorsanız, ilk yarıdaki dramatik ve politik diyaloglar sizi biraz sıkabilir. Bu filmin bir “suikast draması” olduğunu unutmadan ekran karşısına geçmekte fayda var.

Kamera Arkası: Anthropoid Hakkında Az Bilinen Çarpıcı Detaylar

Filmin prodüksiyon kalitesini ve yönetmen Sean Ellis’in işine olan saygısını gösteren birkaç çarpıcı arka plan bilgisi paylaşalım:

• Birebir Replikasyon: Çatışmanın yaşandığı Aziz Cyril ve Methodius Kilisesi, tarihi mekana zarar vermemek adına stüdyoda birebir ölçülerde ve en küçük mermi deliğine kadar sadık kalınarak yeniden inşa edilmiştir.
• Yönetmenin Takıntısı: Sean Ellis, bu projeyi hayata geçirmek için tam 15 yıl boyunca konuyla ilgili araştırmalar yapmış, Çek Cumhuriyeti’ndeki müze arşivlerini incelemiştir.
• Gerçek Mekan Kullanımı: Suikastın gerçekleştiği viraj sahnesi, orijinal konum yeniden yapılandırıldığı için Prag’ın başka bir caddesinde ama orijinal açıya milimetrik olarak uyularak çekilmiştir.

Son Değerlendirme: Anthropoid İzlemeye Değer Mi?

Toparlamak gerekirse, Anthropoid, tarihsel gerçekliği sanatsal bir estetikle harmanlayan, ders niteliğinde bir dönem filmi. Karakterlerin zayıflıklarını, korkularını ve fedakarlıklarını gözler önüne sererken izleyiciyi ucuz numaralarla ağlatmaya çalışmıyor. Aksine, o soğuk gerçekliği suratınıza bir tokat gibi çarpıyor.

Eğer sürükleyici bir film önerisi arayışındaysanız, Cillian Murphy‘nin harika performansını ve sinema tarihinin en iyi kilise savunması sahnelerinden birini kaçırmamak adına bu yapıma kesinlikle şans vermelisiniz.

Peki siz bu filmi izlediniz mi? Çekoslovak direnişçilerin kararı sizce doğru muydu, yoksa sonrasında yaşanan misillemeler düşünüldüğünde bu risk alınmamalı mıydı? Yorumlarda buluşalım, düşüncelerinizi merakla bekliyorum!