Geliş

Dünya dışı varlıklar gelse ne yapardınız? Muhtemelen çoğumuz “Aman tanrım, kaçın!” diye bağırıp internetten stok makarna siparişi vermeye çalışırdık. İşte tam da bu noktada, bilim kurgu janrının klişelerle dolu labirentlerinden sıyrılıp, zihnimizin kıvrımlarına dokunan, gürültülü lazer savaşları yerine sessizliği ve iletişimi merkeze alan bir başyapıtla karşılaşıyoruz: Arrival. Denis Villeneuve, bize uzaylıların gemilerini devasa birer kara taşa benzettiği o unutulmaz filminde, insanlığın birbirini bile anlayamadığı bir dünyada, uzaylılarla “anlaşmanın” ne kadar kaotik ve bir o kadar da zarif olabileceğini gösteriyor.

İletişim Kurmak: Bir Silah mı, Bir Hediye mi?

2016 yılı filmleri arasında devasa bir yer tutan ve aslında sadece bir “uzaylı istilası” filmi olmayan Geliş (Arrival), dilbilimci Louise Banks’in hikayesine odaklanıyor. Amy Adams’ın ekranı tek başına domine ettiği, her bakışında ayrı bir dram sakladığı bu yapım, “iletişim” kavramını temelinden sarsıyor. Bir dili öğrenmek, sadece kelimeleri ezberlemek mi, yoksa o dili konuşanların zihnini ve dolayısıyla zaman algısını paylaşmak mı?

Film, izleyiciyi yavaş yavaş kendi atmosferinin içine çekiyor. Villeneuve, aksiyon sahneleriyle göz boyamak yerine, o devasa uzay gemilerinin altındaki belirsizliği ve insanlığın korkudan beslenen o meşhur aptallığını ustalıkla işliyor. Eğer Yıldızlararası gibi zihninizi zorlayacak bir yapım arıyorsanız, Arrival sizi sadece ekrana hapsetmekle kalmayacak, filmin sonunda kendinizi boş duvara bakıp “Zaman gerçekten doğrusal mı?” diye sorgularken bulacaksınız.

Atmosferin ve Müziğin Kusursuz Dansı

Bir filmi kaliteli yapan sadece senaryosu değildir, o senaryonun seyirciye nasıl “hissedirildiğidir.” Jóhann Jóhannsson’un büyüleyici ve yer yer gerginlikten tırnak yediren müzikleri, filmin o puslu, gri ve ağır atmosferiyle öyle bir bütünleşiyor ki, kendinizi o geminin içindeymiş gibi hissediyorsunuz. Görsel dil, filmin kalbi. Renk paleti o kadar bilinçli seçilmiş ki, sanki karakterlerin iç dünyasındaki karmaşayı ekranın her köşesinde görebiliyorsunuz.

Yönetmen Villeneuve, büyük ölçekli bir prodüksiyonu alıp onu bir tiyatro sahnesi kadar samimi ve derinlikli hale getirmeyi başarmış. Filmdeki uzaylı gemilerinin o kendine has, dış dünyadan kopuk tasarımı bile başlı başına bir sanat eseri. Sinema tarihindeki Dune: Çöl Gezegeni gibi görsel şölen sunan yapımlar arasında neden her zaman kendine yer bulduğunu anlamak için, ilk 20 dakikadan sonraki o “sessizliğin gücünü” hissetmeniz yeterli.

Neden İzlemelisiniz ve Kime Hitap Ediyor?

Eğer “Bana biraz patlama, biraz adrenalin ver, gerisini boş ver” diyenlerdenseniz, bu film size göre değil. Ancak, “İzlediğim şey zihnimi kurcalasın, felsefik bir altyapısı olsun, karakterlerin derinliğini iliklerime kadar hissedeyim” diyen bir izleyiciyseniz, Geliş tam size göre bir deneyim.

• Zeka dolu senaryo: Mantık hatalarıyla dolu sıradan bilim kurgulardan sıkıldıysanız, bu film size bir ilaç gibi gelecek.
• Oyunculuk: Amy Adams’ın performansı, duygusal bir yıkımı bu kadar zarif bir şekilde ancak o canlandırabilirdi.
• Farklı bakış açısı: Uzaylıların “kötü adam” olmadığı, iletişimin bir silah olduğu nadir örneklerden.

Bu özelinde konuşmak gerekirse, özellikle distopik bilim kurgu sevenler ve zaman kavramıyla kafayı bozmuş olanlar için Arrival, kaçırılmaması gereken bir durak. Film neden bu kadar popüler? Çünkü evrensel bir dili, yani empatiyi anlatıyor.

Film Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Arrival hakkında izlemeden önce bilmeniz gereken birkaç “geek” bilgisi:

• Filmdeki o karmaşık ve dairesel “heptapod” dillerini tasarlayan kişi, yönetmenin eşi, sanat yönetmeni ve görsel sanatçı Martine Bertrand’dır. Evet, o gördüğümüz tüm karmaşık yazılar aslında bir sanatçının zihninden çıkmış özel sembollerdir.
• Film, Ted Chiang’ın “Hayatının Hikayesi” (Story of Your Life) adlı kısa öyküsünden uyarlanmıştır. Orijinal eseri okumuş olanlar, filmin atmosferi ne kadar sadık kalarak yükselttiğini çok iyi bilir.

Objektif Bakış: Artıları ve Eksileri

Hiçbir film kusursuz değildir, Geliş de öyle. Hadi biraz dürüst olalım:

Güçlü Yanları:

• Atmosfer: İzlerken o ağırlığı ve gerilimi hissetmemek imkansız.
• Senaryo: Sonuyla sizi koltuktan düşürebilecek kadar zekice kurgulanmış.
• Görsellik: Minimalist ama bir o kadar da etkileyici.

Zayıf Yanları:

• Tempo: Bazı seyirciler için “sıkıcı” denebilecek kadar ağır ilerleyebilir. Aksiyon beklentisi olanlar hayal kırıklığına uğrayabilir.
• Karmaşıklık: Filmin sonunu anlamak için dikkatli izlemek şart, arka planda telefona bakarsanız kurguyu kaçırabilirsiniz.

Son Söz: Sizce İletişim Mümkün mü?

Geliş (Arrival), sinemanın sadece eğlence değil, aynı zamanda düşündürme aracı olduğunu hatırlatan nadir örneklerden. Film mantığından ziyade, film izle ve üzerine günlerce düşün mantığını seviyorsanız, bu yapıt sizi hayal kırıklığına uğratmayacaktır. Peki, sizce insanlık gerçekten bilinmeyene karşı bu kadar soğukkanlı kalabilir miydi, yoksa ilk 5 dakikada kaosa mı sürüklenirdik?

Yorum kısmında bu filmi nasıl bulduğunuzu, eğer izlediyseniz sizi en çok hangi sahnenin etkilediğini benimle paylaşın. Sizin “bu kesinlikle izlenmeli” dediğiniz o filmler neler? Belki bir sonraki incelemem o olur. Hadi, tartışalım!