Büyük Açık (The Big Short) 2015

Bankacılık, mortgage sözleşmeleri, karmaşık borsa terimleri ve takım elbiseli adamların rakamlarla dolu dünyası… Dürüst olalım, kağıt üzerinde bakıldığında bir finansal kriz hikayesi kulağa “uyku hapı” gibi gelebilir. Ancak yönetmen Adam McKay bu gri dünyayı alıp tam manasıyla patlamaya hazır bir dinamite dönüştürüyor.

Eğer bu akşam ekran karşısında ne izlemeli diye kararsız kaldıysanız ve zekanızı küçümsemeyen, temposu bir an olsun düşmeyen gerçek bir sinema deneyimi arıyorsanız, doğru adrestesiniz. Küresel ekonominin çöküşünü kahkahalar ve dehşet içinde izleyeceğiniz bu yapım, klasik borsa dramalarının kalıplarını kökten kırıyor.

Büyük Açık (The Big Short) Ne Anlatıyor? Gerçekten Sıkılmadan Finans Filmi İzlenir mi?

Büyük Açık (The Big Short), 2008 yılında Amerika’da patlak veren ve tüm dünyayı sarsan subprime mortgage krizini, bu felaketi öngörüp Amerikan ekonomisinin çöküşüne “bahis oynayan” bir grup aykırı yatırımcının gözünden anlatıyor. Karmaşık ekonomi terimlerini popüler kültür figürleriyle açıklayan yapım, sürükleyici temposu ve mizahi anlatımıyla izleyiciyi bir saniye bile sıkmadan devasa bir finansal soygunun ortasına bırakıyor.

Çoğu zaman borsa filmleri teknik terim boğulmaları yüzünden izleyiciyi kendinden uzaklaştırır. Fakat bu film, tam da bu teknik karmaşanın arkasındaki sahtekarlığı teşhir etmek için inşa edilmiş harika bir kurguya sahip. Sistem öyle bir illüzyon yaratmış ki, sıradan insanların bunu anlamaması isteniyor. İşte yapım, tam da bu gizem perdesini kaldırarak izleyiciyle sohbet eder gibi ilerliyor.

Wall Street’in Sistem Hatasını Fark Edip “Sisteme Karşı” Bahis Oynayanlar

Hikayenin merkezinde tek gözü cam olan, yalınayak ofisinde ağır metal dinleyen dahi portföy yöneticisi Dr. Michael Burry (Christian Bale) yer alıyor. Burry, kimsenin bakmadığı veri yığınlarına bakarak konut piyasasının tamamen patlamaya hazır bir balon olduğunu fark ediyor.

Herkesin emlak piyasasına tapındığı bir dönemde, bankalara gidip “konut piyasası çökecek” diyerek Kredi Temerrüt Takası (CDS) satın almak istemesi, finans devleri tarafından kahkahalarla karşılanıyor. Ancak bu delilik, sadece bir başlangıç.

Diğer tarafta, hırslı ve fırsatçı bankacı Jared Vennett (Ryan Gosling) durumu fark edip öfke kontrolü sorunları yaşayan Mark Baum’u (Steve Carell) oyuna dahil ediyor. Bir de finans dünyasından tiksinip emekli olmuş fakat iki genç hırslı çocuk için sahalara dönen Ben Hockett (Brad Pitt) var.

Bu adamların ortak noktası kahraman olmaları değil, sistemin ne kadar çürük, açgözlü ve kör olduğunu fark edecek kadar rasyonel olmaları. Onlar kazandıkça, milyonlarca evsiz kalacak insanı düşünmenin getirdiği o ahlaki ikilem filmin tonunu muazzam bir şekilde dengeliyor.

Adam McKay Sineması ve Dördüncü Duvarın Un Ufak Edilmesi

Yönetmen Adam McKay, geleneksel anlatı yapısını çöpe atıyor ve dördüncü duvarı darmadağın eden bir üslup benimsiyor. Karakterler aniden kameraya dönüp sizinle konuşmaya başlıyor. Hatta finanstaki en karmaşık terim olan CDO’yu (Teminatlandırılmış Borç Yükümlülüğü) açıklamak için Margot Robbie’yi şampanya içerken bir köpük banyosunun içine oturtuyor, ünlü şef Anthony Bourdain’e bayat balıklar üzerinden türev piyasaları anlattırıyor.

Bu inanılmaz dinamik yaklaşım, Martin Scorsese’nin Para Avcısı filmindeki o enerjik ve vurdumduymaz atmosferi hatırlatsa da, bu yapım mizahın altına gizlenmiş çok daha acı bir gerçekliği savunuyor.

Kurgunun ritmi adeta bir caz improvisasyonu gibi. Belgesel estetiğinde çekilen el kameraları, ani yakınlaşmalar, araya giren popüler kültür klipleri ve hızlı kesmeler sayesinde izleyici olarak kendinizi bir film izliyor gibi değil, suç mahallinde gezinen bir dedektif gibi hissediyorsunuz. Kamera arkasındaki bu agresif dil, hikayenin absürtlüğünü vurgulamada muazzam bir iş çıkarıyor.

Büyük Açık Neden İzlenmeli? (2008 Krizinin Arkasındaki Kara Mizah)

Pek çok kişi kaliteli bir film önerisi ararken soyut konuları işleyen yapımlara mesafeli yaklaşır. Ancak bu yapım, paranızın, geleceğinizin ve oturduğunuz evin değerinin kimlerin elinde olduğunu iliklerinize kadar hissettiriyor. İşte filmi izlemeniz için en geçerli sebepler:

• Sıkıcı Finans Terimlerinin Eğlenceye Dönüşmesi: Ekonomiden hiç anlamayan biri bile filmin sonunda bir Wall Street analisti kadar sistemin açıklarını kavrayabilir hale geliyor.
• Dev Kadrodan Oyunculuk Şovu: Christian Bale’in obsesif Michael Burry yorumu ve Steve Carell’in içten içe dürüstlük arayan öfkeli Mark Baum karakteri kariyerlerinin zirve noktaları arasında.
• Tokat Gibi Çarpan Gerçekçilik: Popüler kültür klişelerinden uzak, sistemin kazananı olmadığını gösteren politik ve sosyolojik bir eleştiri sunması.
• Zamansız Bir Ders: 2015 yılı filmleri arasında parlayan bu başyapıt, bugün bile dünya ekonomisinde değişen pek bir şey olmadığını yüzümüze vuruyor.

Büyük Açık Hangi Sinemaseverlere Hitap Ediyor?

Eğer hızlı diyalogları seviyorsanız, sistem eleştirilerinden keyif alıyorsanız ve politik-gerilim dozu yüksek yapımlara ilgiliniz varsa bu film sizin için biçilmiş kaftan. Sadece bir film tavsiyesi değil, aynı zamanda günümüz dünyasını anlamak için harika bir rehber. Sinemada tempo, zeka ve karakter derinliği arayan sinefiller için kesinlikle kaçırılmayacak bir yapıt.

Öte yandan, kafamı hiç yormayayım, arkanıza yaslanıp sadece görsel efekt izleyeyim veya patlamalı çatışmalı bir aksiyon göreyim diyorsanız bu film sizi biraz yorabilir. Çünkü aksiyon ekranda değil, tamamen diyalogların, kurgunun ve rakamların arkasındaki o korkunç mantıkta gizli.

Filmin Şahlanan Yönleri ve Sınıfta Kalan Detayları

Objektif bir sinefil gözüyle bakıldığında, filmin artılarını ve eksilerini şu şekilde sıralayabiliriz:

Büyük Açık’ı Zirveye Taşıyan Sinematik Artılar

• Kurgunun temposu inanılmaz yüksek, 130 dakikalık süre su gibi akıp gidiyor.
• Dördüncü duvarı kıran konuk oyunculu sahneler karmaşık konuları öğretmede muazzam bir senaryo zekası örneği.
• Christian Bale ve Steve Carell başta olmak üzere tüm oyuncu kadrosunun uyumu kusursuz.
• Gerçek olaylara dayanmasına rağmen temposunu bir an bile düşürmeyen dinamik rejisörlük.

Yapımın Seyir Zevkini Zorlayabilecek Eksi Yönleri

• Çok fazla teknik terim ve hızlı diyalog barındırdığı için dikkati bir an bile ekrandan ayırmamak gerekiyor.
• Görsel dilin belgesel tarzı el kamerası estetiği, klasik sinematografi seven izleyicileri göz yorgunluğu açısından rahatsız edebilir.

Kamera Arkasından Az Bilinen Mide Bükücü Gerçekler

Filmin prodüksiyon süreci de en az senaryosu kadar ilginç detaylarla dolu. Örneğin, Christian Bale canlandırdığı gerçek karakter Michael Burry ile günlerce vakit geçirdi.

Burry’nin filmin sonunda çaldığı bateri sahnesi için Bale, bacağındaki kopuk tendona rağmen bateri çalmayı ders alarak öğrendi ve sahnede dublör kullanmadı. Filmde Burry’nin giydiği kıyafetlerin ve tişörtlerin tamamı da gerçek Michael Burry’nin kendi gardırobundan alınıp sete getirildi.

Bir diğer ilginç detay ise, Brad Pitt’in canlandırdığı Ben Hockett karakterinin gerçek hayattaki karşılığı olan Ben Davenport’un, sırf krizden sonra insanlığa olan inancını kaybettiği için tamamen organik tarıma yönelip doğada yaşamaya başlamış olmasıdır. Filmdeki o kasvetli ve gerçekçi atmosfer aslında tamamen bu yaşanmışlıklardan besleniyor.

Akış Yavaşladığında Ne Yapmalı? Sinema Tutkunlarına Ek Öneriler

Bu tarz gerçek olaylardan beslenen, sistemin çarklarını eğlenceli ve dinamik bir dille deşifre eden yapımları sevdiyseniz sitemizdeki diğer film incelemelerine de göz atabilirsiniz.

Örneğin, modern internet çağının doğuşundaki hırsı görmek için Sosyal Ağ incelememizi veya benzer bir absürt suç mizahı sunan Vurguncular yazımızı okuyabilirsiniz. Hatta sistemin absürtlüğünü kör parmağım gözüne işleyen o kapkaranlık gelecek projeksiyonu için Ahmaklar filmi de radarınızda olmalı.

Büyük Açık: Finans Dünyasının Karanlık Yüzüne Muazzam Bir Hiciv

Toparlamak gerekirse, karşımızda sadece bir kriz anlatısı değil, insan açgözlülüğünün, cehaletinin ve sistemik yozlaşmanın muazzam bir hicvi duruyor. Yönetmen McKay, seyircinin yüzüne tokat gibi çarpan gerçekleri şekerle kaplayıp sunmayı çok iyi başarıyor.

İzledikten sonra uzun süre banka hesaplarınıza ve sistemin işleyişine başka bir gözle bakacağınıza garanti verebilirim. Her sinefilin arşivinde mutlaka bulunması gereken, tekrar tekrar izlendiğinde yeni detaylar keşfedilen zamansız bir yapım.

Peki siz bu filmi izlediniz mi? Wall Street’in bu absürt dünyası sizi de bizim kadar dehşete düşürdü mi, yoksa “abartıldığı kadar değil” diyenlerden misiniz? Yorumlarda buluşalım, filmi birlikte parçalarına ayıralım!