Her Şey Her Yerde Aynı Anda (Everything Everywhere All at Once) 2022

Vergi dairesinde sıradan bir gün geçirirken aniden anal tıkacından güç alan paralel evren savaşçılarıyla dövüşeceğinizi söyselerseler tepkiniz ne olurdu? Büyük ihtimalle psikiyatristinizi arardınız. Ancak Daniels ikilisi (Daniel Kwan ve Daniel Scheinert), bu absürt fikri alıp sinema tarihinin en duygusal, en karmaşık ve en patlayıcı felsefi bombardımanlarından birine dönüştürmeyi başardı.

Karşımızda duran yapım, Marvel’ın milyarlık bütçelerle beceremediği “çoklu evren” konseptini oturma odamızın ortasına patlatırken, seyirciye aynı anda hem kahkaha attırıp hem de gözyaşlarına boğmayı başarıyor. Sıradan bir çamaşırhane işletmecisinin varoluşsal krizini, felsefi bir kaosa dönüştüren bu başyapıt, geleneksel sinema kalıplarını elinin tersiyle itiyor.

Eğer ekran karşısında hem zihninizin sınırlarının zorlanmasını hem de kalbinizin en hassas tellerine dokunulmasını istiyorsanız, doğru adrestesiniz. Şimdi arkanıza yaslanın ve sosis parmaklı evrenlerden taş adamların sessiz çığlıklarına uzanan bu benzersiz yolculuğun anatomisine birlikte bakalım.

Her Şey Her Yerde Aynı Anda Filmi Ne Anlatıyor?

Her Şey Her Yerde Aynı Anda (Everything Everywhere All at Once), vergi borçlarıyla boğuşan, evliliği çatırdayan ve kızıyla iletişim kuramayan Çinli göçmen Evelyn Wang’in hikayesini anlatıyor. Vergi dairesinde memur Deirdre ile görüşürken Evelyn, kendisini aniden çoklu evrenleri yok etmeye çalışan karanlık bir güce karşı yürütülen savaşın merkezinde bulur.

Yapım, absürt komedi unsurlarını derin bir varoluşçu felsefeyle birleştirerek, “yaşansaydı ne olurdu” dediğimiz tüm alternatif hayatların duygusal yükünü izleyiciye aktarıyor.

Vergi Dairesinden Paralel Evrenlere Uzanan Çılgın Bir Kaos

Hikayemiz, Amerikan rüyasının altında ezilmiş, çamaşırhanesinin makbuzları arasında boğulan Evelyn Wang ile açılıyor. Evelyn, babasını memnun edememiş bir evlat, kocası Waymond’ı önemsemeyi bırakmış bir eş ve kızı Joy’un dünyasına tamamen yabancılaşmış bir anne. Tam bu gri ve sıkıcı hayatın zirvesindeyken, başka bir evrenden gelen kocası (Alpha Waymond) ona çoklu evrenlerin varlığını ve hepsinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu açıklıyor.

Peki bu filmi klasik bir bilim kurgu macerasından ayıran ne? Yıllardır izlediğimiz Matrix veya zaman çizgisiyle oynayan Kelebek Etkisi gibi kült yapımların felsefi altyapısını alıp, üzerine tam anlamıyla katıksız bir anarşi eklemesi.

Sadece boyut değiştirmekle kalmıyoruz, karakterlerin başka bir evrendeki yeteneklerini (kung-fu ustası olmak, teppanyaki şefi olmak ya da harika bir opera sanatçısına dönüşmek gibi) kendi zihinlerine yükleme süreçleri (verse-jumping) tamamen absürt eylemlere bağlanmış durumda. Kağıt kesiğiyle parmağını acıtmak veya ayakkabıları yanlış ayaklara giymek gibi garip eylemler, boyutlar arası kapıları açıyor.

Bu çılgınlık silsilesinin ortasında kalan seyirci için başlangıçta “Ben şu an ne izliyorum?” hissi oluşsa da senaryo o kadar matematiksel bir hassasiyetle yazılmış ki, ikinci perdeye geçildiğinde tüm bu kaos anlamlı bir bütüne evriliyor.

Michelle Yeoh ve Ke Huy Quan’ın Kariyer Zirvesi

Oyunculuk performansları konusunda söze neredeyse tapan bir dille başlamak gerekiyor. Michelle Yeoh, Evelyn karakterinde sadece bir aksiyon ikonikliği sergilemiyor, bir kadının kaçırılmış fırsatlarla dolu geçmişine duyduğu pişmanlığı ve sonrasındaki kabullenişi muazzam bir duygu geçişiyle oynuyor. Bir sahnede dövüş sanatları şov yaparken, hemen ardından gelen sahnede sadece gözleriyle kalbinizi kırabiliyor.

Ancak filmin gizli kahramanı kesinlikle Ke Huy Quan. 80’li yılların çocuk yıldızı onlarca yıl ara verdiği oyunculuğa öyle bir dönüş yapıyor ki, Waymond karakterine hayat verirken gösterdiği nazik, sevecen ama gerektiğinde bir bel çantasıyla onlarca korumayı pataklayan performansı şapka çıkarılacak cinsten. Waymond’ın “Kötü bir dünyada nazik olmayı seçiyorum, bu benim savaşma yöntemim” felsefesi, modern sinemanın en güçlü toksik maskülenlik karşıtı manifestolarından biri.

Kötü karakterimiz Jobu Tupaki rolünde Stephanie Hsu ise tam anlamıyla bir kasırga. Renkli kostümleri, nihilist tavırları ve evrenin anlamsızlığına duyduğu öfkeyle sinema tarihinin en orijinal ve en empati kurulabilir antagonistlerinden birine hayat veriyor. Jamie Lee Curtis’in çirkinleştirilmiş vergi memuru rolündeki adanmışlığını da unutmamak gerek.

Daniels İkilisinin Sinematik Anarşisi ve Düşük Bütçeli Görsel Şölen

Sektörde yüz milyonlarca dolarlık bütçelerle çekilip görsel efektleri felaket görünen süper kahraman filmlerini düşünün. Şimdi de bu filmin görsel efekt ekibinde sadece 5 kişinin çalıştığı gerçeğiyle yüzleşin.

Daniels ikilisi, görsel efektleri evlerinde kendi imkanlarıyla, neredeyse hiçbir devasa stüdyo yazılımı kullanmadan tamamladı. Sonuç? Saniyede 24 kare akan tam bir görsel şölen ve göz alıcı bir kurgu harikası.

Kurgucu Paul Rogers’ın paralel evrenler arasındaki geçişlerde yakaladığı ritim, filmin temposunun bir an olsun düşmesine izin vermiyor. Temponun zirveye çıktığı anlarda bile seyircinin zihnini çorba yapmadan hikaye takibini sağlamak tam anlamıyla bir yönetmenlik ve kurgu başarısıdır. Müzikler tarafında ise Son Lux grubunun deneysel işleri, filmin kaotik ve duygusal yapısıyla kusursuz bir uyum yakalıyor.

Her Şeyin Anlamsızlaştığı Yer: “Her Şeyli Simit” (Everything Bagel) Neyi Temsil Ediyor?

İşte rakiplerin yüzeysel geçip derinlemesine değinmediği, filmin kalbinde yatan o felsefi soru: Jobu Tupaki’nin yarattığı ve her şeyi yutan o devasa karadeliğe benzeyen simit ne anlama geliyor?

Film, derin bir nihilizm (hiççilik) ile varoluşçuluk (eksistansiyalizm) arasındaki savaşı anlatır. Jobu Tupaki, tüm evrenleri, tüm olasılıkları ve tüm hayatları aynı anda tecrübe ettiğinde tek bir sonuca varır: “Hiçbir şeyin önemi yok.” Eğer her şey mümkünse, hiçbir seçimin bir anlamı kalmaz. Filmin merkezindeki “Her Şeyli Simit” (Everything Bagel), bu anlamsızlığın, depresyonun ve duygusal tükenmişliğin görsel bir sembolüdür. Üzerine evrendeki tüm umutları, acıları, başarıları ve başarısızlıkları koyduğunuzda elde ettiğiniz tek şey kapkaranlık bir hiçliktir.

Buna karşılık Evelyn’in ve Waymond’ın ulaştığı nokta ise iyimser bir varoluşçuluktur: “Eğer hiçbir şeyin önemi yoksa, o zaman önem vereceğimiz şeyleri biz seçeriz.” İki taşın hiçbir ses olmadan sadece alt yazılarla konuştuğu o meşhur sahnede hissettiğimiz o derin huzur, filmin bu felsefi çatışmayı ne kadar usta işi çözdüğünün kanıtıdır. Eğer zihninizi zorlayacak felsefi derinliği olan yapımları seviyorsanız, sitemizdeki beyin yakan filmler listesine kesinlikle göz atmalısınız.

Görsel Çağlayan ve Duygusal Yük: Yapımın Öne Çıkan Yönleri

Tamamen tarafsız bir gözle bakıldığında, filmin herkes için kusursuz bir deneyim sunmadığını kabul etmek gerekir. Yapımın öne çıkan harika yönleri olduğu kadar, bazı izleyicileri zorlayabilecek noktaları da var.

Sanatsal ve Teknik Başarılar

• Orijinal Senaryo ve Büyüleyici Kurgu: Sinemada artık her şeyin birbirinin kopyası olduğu bir dönemde, son derece özgün ve cesur bir hikaye anlatımı.
• Muazzam Oyunculuklar: Michelle Yeoh ve Ke Huy Quan başta olmak üzere tüm kadronun kariyer zirvesi performansları.
• Mizah ve Dram Dengesi: Absürt komedinin hemen ardından gelen derin ailevi ve felsefi dramın izleyiciyi çarpmadaki başarısı.
• Düşük Bütçeli Görsel Mucize: Bağımsız bir stüdyo bütçesiyle dev blokbuster filmlere taş çıkartan efekt ve dövüş koreografileri.

Her İzleyiciye Hitap Etmeyebilecek Detaylar

• Aşırı Bilgi Yüklemesi (Sensory Overload): Filmin ilk yarısındaki hızlı kurgu ve yüksek tempo, bazı izleyicilerde zihinsel yorgunluk ve odaklanma sorunu yaratabilir.
• Absürtlüğün Sınırları: Sosis parmaklar veya anal tıkaç esprileri gibi mizahi ögeler, daha geleneksel sinema severler için fazla rahatsız edici bulunabilir.
• İkinci Yarının Uzayan Temposu: İkinci perdenin sonlarına doğru duygusal mesajın tekrar tekrar vurgulanması filmin süresini bir tık uzatmış hissettirebilir.

Her Şey Her Yerde Aynı Anda Kimlerin Listesinde Olmalı?

Bu yapım herkese göre bir film değil, bunu net bir şekilde söyleyelim. Eğer sinemadan beklentiniz doğrusal akan, düz ve risksiz bir hikayeyse bu film sizi yorabilir. Ancak,

• Geleneksel kalıpların dışına çıkan, ezber bozan yapımlar arayanlar,
• Aile içi kuşak çatışmalarını ve empati kavramını sıra dışı bir dille izlemek isteyenler,
• Sil Baştan gibi duygusal derinliği yüksek ama anlatımı fantastik yapımları sevenler,
• Akademi Ödüllerini silip süpüren o tarihi anın arkasındaki nedeni merak eden sinemaseverler kesinlikle kaçırmamalı.

Sinema Tarihine Geçen Yapımın Kamera Arkası Sırları

Filmin prodüksiyon sürecine dair az bilinen birkaç detay, yapıma duyulan saygıyı katlayarak artırıyor:

• Evelyn Rolü Aslında Jackie Chan İçindi: Yönetmenler senaryoyu ilk olarak Jackie Chan’i düşünerek yazmışlardı. Ancak Jackie Chan projeyi reddedince, ana karakter kadın olarak değiştirildi ve rol Michelle Yeoh’a gitti. Bu değişiklik filmin duygusal aksını çok daha güçlü kıldı.
• Görsel Efekt Ekibi YouTube Video Dersleriyle Çalıştı: Filmin 5 kişilik görsel efekt ekibinin resmi bir stüdyo eğitimi yoktu. Ekip lideri Jonathan Wang, efektlerin birçoğunu internetteki ücretsiz eğitim videolarını izleyerek kendi kendilerine geliştirdiklerini açıkladı.
• Ke Huy Quan’ın Dönüşü: Ke Huy Quan, Asyalı oyunculara rol verilmediği gerekçesiyle 20 yıl önce oyunculuğu bırakıp dövüş koreografı olarak çalışmaya başlamıştı. 2018 yapımı Crazy Rich Asians filmini izledikten sonra tekrar oyunculuğa dönme kararı aldı ve başvurduğu ilk proje bu film oldu. Sonuç: En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Oscar’ı!

Sosis Parmaklardan Taş Adamlara: Sizin Evreniniz Hangisi?

Günün sonunda elimizde, kaosa, anlamsızlığa ve hayatın bizi ezmesine karşı verilmiş en tatlı, en çılgın cevaplardan biri kalıyor. Ne izlesem diye kara kara düşündüğünüz bir hafta sonunda, zihninizin sınırlarını zorlamak ve belki de hayatınıza farklı bir pencereden bakmak için bu film en güçlü seçeneklerden biri.

Peki sen filmi izledin mi? Sosis parmaklı evren mi yoksa taşların konuştuğu o sessiz sahne mi seni daha çok etkiledi? Jobu Tupaki’nin nihilizmine mi hak veriyorsun yoksa Waymond’ın nezaketine mi? Aşağıdaki yorumlar kısmında fikirlerini bizimle paylaşmayı unutma! Bir sonraki incelemede görüşmek üzere, gözlerinizi açık tutun!