Doğu Ekspresinde Cinayet (Murder on the Orient Express) 2017

Sakal-bıyık kombinasyonunun sinema tarihindeki en ihtişamlı, en geometrik ve açıkçası en takıntılı haliyle tanışmaya hazır mısınız? Agatha Christie’nin o efsanevi, defalarca uyarlanmış romanı raftan indirildiğinde takvimler 2017’yi gösteriyordu ve Kenneth Branagh “O meşhur Belçikalı dedektifi ben oynayacağım, yetmezse bir de ben yöneteceğim!” diyerek direksiyona geçti. Karşımızda, lüksün ve ihtişamın tam ortasında, karla kaplı rayların üzerinde işlenen kusursuz bir cinayet ve o cinayeti çözmeye çalışan kuralcı bir deha var. Peki, yüzüncü kez anlatılan bu hikaye bize gerçekten taze bir şeyler sunabiliyor mu, yoksa tren sadece görsel şov için mi kalkan bir nostalji makinesi mi? Doğu Ekspresinde Cinayet film incelemesi yaparken bu sorunun peşine düşüyoruz.

Aramalarınızda sıkça rastladığınız en iyi gizem filmleri listelerinde her zaman üst sıraları zorlayan bu yapım, klasik “whodunit” (katil kim?) janrının en saf örneklerinden biri. Eğer hafta sonu için film tavsiyesi arıyor ve ne izleyeceğinize karar veremiyorsanız, Doğu Ekspresinde Cinayet sizi 1930’ların o burjuva, soğuk ve klostrofobik atmosferine ışınlamayı vaat ediyor. Ancak o kadar yıldız isim tek bir kompartımana doluşmuşken, dramatik tansiyon gerçekten beklediğimiz seviyeye ulaşıyor mu?

Doğu Ekspresinde Cinayet Konusu Nedir? Raylarda İşlenen Kusursuz Suç

Hercule Poirot, Kudüs’teki başarılı bir davanın ardından nihayet dinlenmek, belki de sadece yumurtalarının simetrik pişip pişmediğini kontrol etmek üzere tatile çıkmayı planlar. Fakat talih bu ya, İstanbul’dan kalkıp Londra’da bitecek olan efsanevi Orient Express treninde son dakika bir yer bulur. Tren Yugoslavyadaki karlı dağların arasında çığ yüzünden mahsur kaldığında, karanlık işler çeviren Amerikalı iş insanı Edward Ratchett kompartımanında defalarca bıçaklanmış halde bulunur. Fırtına dışarıyı esir almışken, katil kesinlikle trenin içindedir.

Poirot için bu sıradan bir adli olay değildir; çünkü trendeki 13 yolcunun her biri, farklı sosyal sınıflardan gelse de bir şekilde şüphelidir. Prensesinden mürebbiyesine, kontundan tüccarına kadar herkesin sakladığı bir sırrı vardır. Poirot, zihnindeki o hassas teraziyi çalıştırmak ve “doğru” ile “adalet” arasındaki o ince çizgiyi çekmek zorundadır.

Doğu Ekspresinde Cinayet Katili Kimdir? Katil Bulmak İçin İpuçları Nasıl Takip Edilir?

Agatha Christie’nin eserini daha önce okumamış veya 1974 yapımı Sidney Lumet klasiğini izlememiş izleyicilerin Google’da en çok arattığı sorulardan biri şüphesiz katilin kimliğidir. Katilin kim olduğu spoyler vermeden anlatılacak olursa; Poirot’nun burada çözmesi gereken şey tek bir parmak izi değil, insan psikolojisinin karanlık labirentleridir. Trendeki her bir yolcu, geçmişte yaşanmış trajik bir çocuk kaçırma olayıyla (Daisy Armstrong vakası) görünmez iplerle bağlıdır.

Cinayet büro polislerinin mantığıyla değil, bir sosyolog ve psikolog titizliğiyle ilerleyen anlatı, ipuçlarını seyircinin gözünün önüne serer. Kırık bir cep saati, puro temizleyicisi, kompartümanda unutulmuş leke ve farklı dillerde yazılmış notlar… Tren içerisindeki klostrofobi arttıkça, izleyici de tıpkı gizem türündeki yapımlar içerisinde olduğu gibi kendi dedektifliğine soyunur. Ancak filmin asıl gücü, katilin adından ziyade o katili yaratan vicdani çöküştedir.

Kenneth Branagh Vizyonu: Tiyatro Restorasyonu mu, Sinematik Görsel Şölen mi?

Kenneth Branagh denince akla Shakespeare uyarlamaları ve tiyatral bir tutku gelir. 2017 yapımı bu revizyonda Branagh, 65mm kameralarla çalışarak sinematografik açıdan muazzam bir işe imza atmış. Trenin dışındaki karlı dağ manzaraları, trenin içerisindeki ahşap kaplamalar, kristal kadehler ve kadife koltuklar resmen göz dolduruyor. Yani bir film izle seçeneği olarak ekran karşısına geçtiğinizde sinematografik açıdan görsel bir ziyafet çekeceğiniz garanti.

Özellikle yönetmenin tavan açılarını kullandığı kompartıman sahneleri ve trenin dışına kurulan o uzun, kesintisiz takip sahneleri filme teknik bir üstünlük katıyor. Hatta yer yer kapalı alan gerilimi arayanlar için The Hateful Eight gibi karlar altındaki izole atmosferleri anımsatan bir görsel doku yakalanmış. Yine de bu aşırı estetik kaygı, zaman zaman hikayenin o ham ve karanlık duygusal derinliğini gölgeleyebiliyor.

Yıldızlar Geçidi Kadro: Kim Parlıyor, Kim Sönük Kalıyor?

Bir filmin afişinde Johnny Depp, Michelle Pfeiffer, Willem Dafoe, Judi Dench, Penelope Cruz ve Daisy Ridley aynı anda duruyorsa beklenti ister istemez tavan yapıyor. Şunu net söylemek lazım: Oyuncu kadrosu devasa ama herkese düşen ekran süresi sınırlı. Michelle Pfeiffer, sahnelerinde adeta devleşiyor ve filmin dramatik yükünü tek başına sırtlıyor. Johnny Depp ise kaba ve tekinsiz Ratchett rolüne tam oturmuş.

Ancak bu durum bazı yıldızların arka planda “figüran LSI” olarak kalmasına yol açıyor. Örneğin Willem Dafoe veya Judi Dench gibi dev isimler ikonik duruşlar sergilemek dışında pek bir alan bulamıyor. Benzer bir toplu oyuncu dinamiğini ve kapalı odada suçlu arama konseptini modernize eden Bıçaklar Çekildi filmiyle kıyasladığımızda, Branagh’ın filmi karakterlere daha tiyatral ve mesafeli yaklaşıyor.

Orient Express Yolculuğunun Artıları ve Eksileri

Yapımın kurgusunu, atmosferini ve sunumunu tahlil ettiğimizde karşımıza çıkan tablo oldukça net. Filmin parıldayan noktalarıyla aksayan taraflarını şöyle özetleyebiliriz:

• Görsel Büyü ve 65mm Dokusu: Filmin renk paleti, kostüm tasarımları ve geniş açı çekimleri 1930’lar atmosferini mükemmel yaşatıyor.
• Michelle Pfeiffer’ın Performansı: Duygusal yoğunluğu en yüksek karakteri canlandıran oyuncu kesinlikle filmin zirve noktası.
• Nostaljik Whodunit Havası: Eski usül dedektiflik hikayelerini Sevenler için büyüleyici bir seyir keyfi.
• Karakter Derinliğinin Azlığı: Kalabalık kadro nedeniyle Poirot dışındaki şüphelilerin çoğunun yüzeysel kalması.
• Aşırı Dramatize Edilmiş Poirot: Branagh’ın Poirot’ya kattığı aksiyon adamı havası ve abartılı bıyık seçimi bazı katı Agatha Christie hayranlarını irite edebilir.

Bu Trende Kimler Kompartıman Kiralamalı, Kimler İnmeli?

Eğer “Benim için sinema öncelikle atmosferdir, güzel kadrajlar görmek, karlar altında lüks bir trenin içinde entrikaları izlemek isterim” diyorsanız bu film tam size göre. İngiliz polisiyesi sevenler, dönem filmlerine hayran olanlar ve dedektiflik mantığını çalıştırmaktan keyif alan izleyiciler ekran başında oldukça keyifli iki saat geçirecektir.

Fakat beklentiniz hızlı akan, bol aksiyonlu, katilin sürekli değiştiği yüksek tempolu modern bir gerilimse (örneğin bir Görünmeyen Misafir gibi) bu ritim size biraz ağır ve “eski kafa” gelebilir. Film, hikayesini acele etmeden, diyaloglar üzerinden örmeyi tercih ediyor.

Son Kompartıman Değerlendirmesi: Ne Kazandık, Ne Kaybettik?

Doğu Ekspresinde Cinayet, sinema tarihinin en bilinen cinayet romanlarından birini modern izleyiciye oldukça şık bir ambalajla sunuyor. Branagh, hikayenin merkezine vicdan ve adalet kavramlarını koyarak Poirot’yu sadece bir akıl makinesi değil, duygusal çatışmalar yaşayan bir insan olarak kurgulamış. Kusursuz bir başyapıt mı? Hayır. Ancak sinematografisi, kostümleri ve o buram buram nostalji kokan havasıyla kesinlikle şans verilmeyi hak eden bir prodüksiyon.

Peki ya siz bu yeni uyarlamayı nasıl buldunuz? Kenneth Branagh’ın o meşhur devasa bıyığı ve Poirot yorumu sizce başarılı mıydı, yoksa eski klasiklerin tadını verdi mi? Trendeki favori şüpheniz kimdi? Düşüncelerinizi aşağıya yorum olarak bırakın, teorileri birlikte tartışalım!