Bıçaklar Çekildi (Knives Out) 2019

Eski usul, buram buram antika mobilya ve cilalı tahta kokan gizem filmlerinin öldüğünü düşünüyorsanız, kemerlerinizi bağlayın. Rian Johnson, Agatha Christie klasikleriyle büyümüş o ukala sinema tutkunlarının hepsini ters köşeye yatırmak üzere 2019 yılında öyle bir hamle yaptı ki, modern sinemada tıkanan “katil kim?” (whodunit) türü tek bir senaryo hamlesiyle şahlandı.

Bıçaklar Çekildi (Knives Out), sadece kurgusuyla değil, seyircinin zekasıyla tatlı tatlı dalga geçen o oyuncu tavrıyla da son yılların en katıksız seyir zevkini sunuyor.

Kabul edelim, artık hepimiz dedektifçilik oynamaktan yorulduk. Hangi karakterin ne zaman yalan söylediğini, katilin aslında ilk sahnede çay ikram eden figüran çıkacağını tahmin etmekten ciğerimiz soldu.

İşte bu film tam olarak o bayatlamış formülü alıyor, şık bir malikanenin göbeğinde un ufak ediyor ve kırıntılarından şahane bir görsel şölen çıkarıyor. Eğer akşam ekran karşısına geçip hem zekanızı zorlayacak hem de muzipçe sırıttıracak sağlam bir film önerisi arıyorsanız, doğru adrestesiniz.

Bıçaklar Çekildi (Knives Out) Konusu Ne?

Bıçaklar Çekildi‘nin konusu, dünyaca ünlü polisiyeci yazar Harlan Thrombey’nin 85. yaş gününün hemen ardından kendi malikanesinde ölü bulunmasıyla başlar. İlk bakışta intihar gibi görünen bu ölümü araştırmak üzere, kimin kiraladığı bilinmeyen ve son derece garip mizaçlı güneyli dedektif Benoit Blanc devreye girer. Yazarın açgözlü familyasındaki herkesin bir cinayet sebebi vardır ve gerçeğe giden yol gürültülü bir yalanlar labirentidir.

Ailenin her bir bireyi mirasın üstüne konmak için birbirinin gözünü oymaya hazırken, olayın tek masum tanığı Harlan’ın göçmen bakıcısı Marta’dır. Marta’nın ufak ama filmin gidişatını değiştiren absürt bir fizyolojik durumu vardır: Yalan söylediğinde fiziksel olarak kusmaktadır. Böyle bir denklemde cinayeti çözmek, bir çörek deliğinin ortasındaki boşluğu aramaya benzer.

Klasik Bir Katil Kim (Whodunit) Ezberi Nasıl Bozulur?

Türün geleneksel şablonunda katil en sonda açıklanır, değil mi? Rian Johnson burada sinema tarihine geçecek kadar cüretkar bir hareket yapıyor ve seyircinin eline kartları daha ilk yarım saatte açıkça bırakıyor.

Fakat “Her şeyi öğrendik, e şimdi ne izleyeceğiz?” dediğiniz anda filmin türü aniden yön değiştiriyor. Bir cinayet gizeminden, Hitchcock tarzı bir “yakalanmama mücadelesine” evriliyorsunuz.

Yapım, türün meraklılarına taze bir nefes aldırırken, son derece dinamik yapısıyla Oyun Gecesi gibi tempolu ve mizahı yüksek kurguları sevenleri de hedeften vuruyor. Hikaye boyunca dedektifle birlikte iz sürmek yerine, senaristin kurduğu tuzağın içine kendi isteğinizle düşüyorsunuz. En iyi filmler listelerinde üst sıraları zorlayan bu yapım, klişeleri yıkarken türün geleneklerine olan saygısını da bir an olsun kaybetmiyor.

Karakter Kabalesi: Her Biri Ayrı Bir Sosyopat Adayı

Filmin oyuncu kadrosu tam anlamıyla bir şampiyonlar ligi. Ancak bu kadar dev ismi bir araya getirip hiçbirini figüran gibi hissettirmemek ciddi bir yönetmenlik başarısıdır. Daniel Craig, James Bond imajını bir kenara bırakıp aksanıyla, tavırlarıyla ve o meşhur “çörek teorisi” söyleviyle Benoit Blanc rolünde devleşiyor. Karakterin o hafif çatlak ama dahi hali ekrana inanılmaz bir enerji yayıyor.

Diğer tarafta Captain America zırhından sıyrılıp kremsi kazağıyla aile tarihinin en küstah, en gıcık ama bir o kadar da karizmatik mirasyedisini oynayan Chris Evans var. Ana de Armas ise filmin vicdan yükünü tek başına sırtlıyor. Bütün bu ekibin birbiriyle olan diyaloğu, burjuvazinin o iğrenç iki yüzlülüğünü keskin bir komediyle yüzümüze çarpıyor.

Sinematografi ve Atmosfer: Kazak Kokusu ve Burjuvazi Çürümesi

Görsel anlatım açısından film, kış mevsiminde sıcak bir çikolata içiyormuş hissi verse de alt metninde oldukça soğuk bir çürüme barındırıyor. Malikanenin prodüksiyon tasarımı bir sanat eseri niteliğinde. Bıçaklardan yapılmış devasa taht, gizli kapılar, tuhaf biblolar ve ahşap kaplamalar hani o hep özlediğimiz klasik polisiye atmosferini iliklerinize kadar hissettiriyor.

Kamera açıları ve ışık kullanımı, izleyiciyi malikanenin odalarında bir hayalet gibi gezdiriyor. Temponun düştüğü anlarda bile sahnelerdeki detay derinliği sayesinde gözünüzü ekrandan ayıramıyorsunuz. Tıpkı zekice kurgulanmış bir dolandırıcılık hikayesini anlatan Sıkıysa Yakala filminde olduğu gibi, burada da görsel ritim hikayenin suç ayağını kusursuz biçimde besliyor.

Bıçaklar Çekildi Ters Köşe mi Yapıyor?

Evet, film izleyiciye defalarca ters köşe yaptırıyor ancak bunu ucuz senaryo hileleriyle değil, beklentileri manipüle ederek başarıyor. Filmin ortasında ana gizemin çözüldüğünü sandığınız an, aslında daha büyük ve katmanlı bir bulmacanın ilk parçasını gördüğünüzü anlıyorsunuz. Johnson, seyircinin katili tahmin etme dürtüsünü manipüle ederek finalde çift katmanlı bir şok yaşatıyor.

Özellikle ters köşe filmler tutkunları için bu yapı tam bir seyir zevki. Senaryo, seyirciye asla hakaret etmiyor, tüm ipuçlarını açıkça ekrana koyuyor ama odak noktanızı o kadar iyi değiştiriyor ki gözünüzün önündeki gerçeği göremiyorsunuz.

Sınıf Çatışması ve Sosyolojik İğnelemeler

Filmi sadece bir “katil kim?” hikayesi olarak okumak yapıma haksızlık olur. Arka planda işleyen harika bir Amerikan burjuvazisi eleştirisi var. Thrombey ailesinin her bir ferdi, göçmen bakıcı Marta’yı “aileden biri” olarak gördüğünü iddia eder ama hiçbiri kadının nereli olduğunu bile doğru düzgün bilmez (biri Uruguay der, diğeri Brezilya, diğeri Paraguay).

Kendi tırnaklarıyla kazıyarak bir yere geldiklerini savunan bu miras avcılarının, aslında Harlan’ın parasından başka hiçbir tutamakları yoktur. Sınıf çatışmasını mizahi bir dille ele alan bu yaklaşım, toplumsal eleştirisini Parazit kadar sert olmasa da aynı keskinlikle ve çok daha eğlenceli bir üslupla izleyiciye sunuyor.

Knives Out’un Sinematik Başarıları ve Küçük Kusurları

Hiçbir yapım kusursuz değildir, bu şahane bulmacanın da kendine göre tıkandığı veya parladığı noktalar var. Objektif bir sinefil gözüyle terazinin iki tarafını tartalım:

• Öne Çıkan Güçlü Yönler:
  • Geleneksel whodunit yapısını yıkan ve temposu hiç düşmeyen ezber bozan senaryo.
  • Daniel Craig ve Chris Evans başta olmak üzere muazzam bir oyuncu uyumu ve performanslar.
  • Görsel sanat yönetimi, kostüm tasarımları ve malikanenin o büyüleyici atmosferi.
  • İnce elenmiş, sık dokunmuş, açık nokta bırakmayan zekice diyaloglar.
• Göz Ardı Edilebilecek Zayıf Noktalar:
  • Filmin orta kısmında suç dramasından kaçmaca kovalamacaya geçilen kısa bir ritim değişiminin bazı klasik polisiye severleri rahatsız edebilmesi.
  • Geniş kadro sebebiyle bazı yan aile üyelerinin (örneğin Jaeden Martell’in canlandırdığı internet trolü torunun) potansiyelinin tam kullanılmaması.

Bu Modern Polisiye Kimlerin Seyir Listesinde Olmalı?

Bu yapım, Pazar akşamı koltuğa kurulup “Bana zekice kurgulanmış bir film tavsiyesi verin ama içimi de karartmasın” diyen herkes için biçilmiş kaftan. Agatha Christie romanlarını sevenler, bulmaca çözmekten hoşlananlar ve kalabalık kadrolu eğlenceli işleri arayanlar kesinlikle ıskalamamalı. Katil kim türüne yeni bir soluk getirdiği için 2019 yılı filmleri arasında ayrı bir yere sahiptir.

Eğer karanlık, kasvetli ve psikolojik olarak insanı yıpratan dedektif hikayelerini seviyorsanız (örneğin Yedi tarzı yapımlar), bu film size biraz fazla renkli, eğlenceli ve hafif gelebilir. Bıçaklar Çekildi, karanlık bir gerilimden ziyade zekice kurgulanmış şık bir suç komedisidir.

Kamera Arkasından Az Bilinen 3 Çılgın Detay

• İkonik Kazak Çılgınlığı: Chris Evans’ın filmde giydiği krem rengi delikli kazak, film yayınlandıktan sonra internette bir fenomene dönüştü ve markanın satışları %150’den fazla arttı.
• Aksan İlhamı: Daniel Craig, canlandırdığı Benoit Blanc karakterinin o abartılı güneyli aksanı için Amerikalı tarihçi ve yazar Shelby Foote’un konuşma kayıtlarını haftalarca dinleyerek çalıştı.
• Star Wars Tesellisi: Yönetmen Rian Johnson, Star Wars: The Last Jedi filminden sonra internette maruz kaldığı devasa nefret dalgasından sonra kafasını boşaltmak ve “kendini iyileştirmek” için bu filmin senaryosuna sarıldı.

Benoit Blanc’ın İzinde Son Bir Değerlendirme: Çörek Deliğinin İçi

Bıçaklar Çekildi (Knives Out), türün tüm kurallarını tek tek sayıp ardından hepsini baştan yazan, yeni nesil bir sinema dersi. Sinemada orjinalliğin tamamen kaybolduğu, her şeyin devam filmine dönüştüğü bir dönemde böylesine özgün ve taze bir senaryoyla karşılaşmak altın bulmak gibi. Film izle seçeneği karşısında saatlerce kararsız kalanlar için bu yapım nokta atışı bir tercih olacaktır.

Peki ya siz filmi izlediniz mi? Benoit Blanc’ın o meşhur çörek teorisi hakkında ne düşünüyorsunuz? Harlan Thrombey’nin miras kararı sizce adil miydi yoksa aile üyelerine haksızlık mı yapıldı? Yorumlarda buluşalım, teorilerinizi ve filme dair eleştirilerinizi bekliyorum!