Yasak Bölge 9 (District 9) 2009

Dünya dışı bir yaşam formuyla ilk kez temas kursaydınız ne yapardınız? Onlara “Hoş geldiniz” mi derdiniz, yoksa bir devlet dairesinin soğuk koridorlarında, bürokrasinin o bitmek bilmeyen evrak işleri arasında onları birer mülteci gibi mi görürdünüz? İşte District 9 (Yasak Bölge 9), tam olarak bu sorunun cevabını, o alıştığımız steril ve kahramanlık dolu Hollywood bilimkurgu masallarının suratına bir tokat gibi çarparak veriyor. Eğer “uzaylılar geldi, dünyayı kurtardık” temalı bayat senaryolardan sıkıldıysanız, doğru yerdesiniz. Bu film, uzayı değil, insanın kendi içindeki o karanlık, ırkçı ve çıkarcı dehlizleri keşfetmeye davet ediyor sizi.

District 9: Bilimkurgunun En “Gerçekçi” Kabusu

2009 yılında vizyona girdiğinde, Blomkamp’ın bu ilk uzun metrajlı işi herkesin ağzını bir karış açık bırakmıştı. Neden mi? Çünkü film, bütçe kısıtlılığına rağmen görsel efektlerin nasıl “sokak seviyesinde” ve inandırıcı olabileceğini kanıtladı. Johannesburglü bir bürokrat olan Wikus van de Merwe’nin hayatına odaklanan Yasak Bölge 9, aslında bir uzaylı istilasından ziyade, ayrımcılığın ve otoritenin ne kadar absürt noktalara evrilebileceğinin bir belgesel tadında sunumu.

Film, sahte belgesel (mockumentary) tarzını öyle bir ustalıkla kullanıyor ki, yer yer gerçek bir haber bülteni izlediğinizi sanıp “Acaba bunlar gerçek mi?” diye sorgularken buluyorsunuz kendinizi. Başrol oyuncusu Sharlto Copley, bir film yıldızı havasından ziyade, ofiste fotokopi makinesiyle kavga eden o tanıdık “orta kademe yönetici” profilini öyle bir başarıyla canlandırıyor ki, karakterin yaşadığı fiziksel ve ruhsal dönüşüm, izleyiciyi koltuğuna adeta çiviliyor.

Neden İzlemelisiniz? Atmosferin ve Gerçekçiliğin Gücü

Pek çok bilimkurgu filmi, izleyiciye şaşalı uzay gemileri ve kusursuz teknolojiler vadeder. Ancak District 9, paslı metal yığınlarını, derme çatma barakaları ve o meşhur “karides” lakaplı canlıların hayatta kalma mücadelesini önümüze koyuyor. Filmin atmosferi, tozlu Johannesburg sokaklarından o soğuk askeri laboratuvarlara kadar sizi içine hapsediyor. Müzik seçimleri ise filmin kaotik yapısını tamamlıyor, ne çok abartılı ne de ruhsuz. En iyi filmler listelerinde neden üst sıralarda olduğunu anlamak hiç de zor değil.

Yönetmen Neill Blomkamp, burada sadece görsel bir şölen sunmuyor, aynı zamanda izleyiciye ahlaki bir ayna tutuyor. Uzaylılar sadece bir metafor, ötekileştirilen, sistemin çarkları arasında ezilen, etiketi yapıştırılmış herkesin sesi oluyorlar. Bu film, sadece aksiyon arayanları değil, derinliği olan yapımlar arayanları da fazlasıyla tatmin edecek bir yapıda.

Kimlere Hitap Ediyor?

Eğer “uzaylılar gelsin, beni kurtarsın” diyen pembe dizi hayranıysanız, bu film sizi biraz hırpalayabilir. Ancak:

• Sosyal eleştiri içeren, alt metni güçlü yapımları seviyorsanız,
• Soysuzlar Çetesi gibi 2009 yılı filmleri içinde özgünlüğüyle ayrışan bir başyapıt arıyorsanız,
• Sıradan süper kahraman filmlerinden sıkılıp, anti-kahramanların yolculuklarını merak ediyorsanız,
• Kamera kullanımıyla izleyiciye sanki oradaymış hissi veren, gerçekçi prodüksiyonlara meraklıysanız,

Bu yapımı listenizin en başına eklemeniz elzem. Distopik bir dünyanın kapılarını aralamak ve izlerken “Vay be, gerçekten böyle olsa ne yapardık?” dedirtmek, filmin en büyük başarısı.

Filmin Artıları ve Eksileri: Bir Bakışta Yasak Bölge 9

Objektif olmak gerekirse, her sanat eseri gibi District 9’un da parladığı ve biraz tökezlediği yerler var:

• Güçlü Yanları: Sharlto Copley’nin inanılmaz oyunculuğu, çığır açan görsel efektler (Düşük bütçeye rağmen), benzersiz ve özgün hikaye anlatımı, politik alt metinler.
• Zayıf Yanları: Bazı izleyiciler için yer yer sarsıntılı kamera çekimleri (motion sickness) yorucu olabilir, sonlara doğru dozajı artan aksiyon sahneleri bazıları için ana hikayenin önüne geçebilir.

Kamera Arkası Bilgileri

Filmle ilgili az bilinen birkaç detay verelim ki bir sonraki izleyişinizde daha dikkatli bakın:

• Wikus’un filmdeki ofis arkadaşlarıyla yaptığı röportajların birçoğu tamamen doğaçlamadır, yönetmen Blomkamp oyunculara sadece durumu anlattı ve onların doğal tepkilerini kaydetti.
• Filmdeki “uzaylı” dilini oluşturan sesler, bir karpuzun içine ses kayıt cihazı sokulup, o karpuzun ezilmesi ve bıçaklanmasıyla elde edildi! Evet, o ürkütücü seslerin arkasında meyve katliamı yatıyor.

Son Söz: Siz Hangi Taraftasınız?

District 9, sadece bir öneri değil, aynı zamanda sinema tarihine adını altın harflerle kazımış bir durum analizi. Bir filmin sizi hem rahatsız etmesi hem de ekrana kilitlemesi, onun başarılı olduğunun en büyük kanıtıdır. Peki sizce, uzaylılar gerçekten bizim aramızda yaşasaydı, bu kadar “medeni” kalabilir miydik?

Sizce Wikus haklı mıydı, yoksa sistemin bir kurbanı mıydı? Filmi daha önce izlediyseniz, final sahnesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizin bu yapım hakkındaki görüşleriniz neler? Aşağıdaki yorumlar kısmında, tartışmayı alevlendirelim, film severlerin bir araya gelip birbirini iğnelediği, seviyeli ama tutkulu bir sohbet alanı kuralım. Unutmayın, en iyi eleştiri, üzerine konuşulan filmden çıkar!