Bugün Aslında Dündü (Groundhog Day) 1993

Alarm çalıyor, saat sabahın tam 06:00’sı ve radyoda Sonny & Cher’in o ifrit edici derecede neşeli şarkısı yükseliyor: “I Got You Babe”… Şimdi aynı güne, aynı kasabada, aynı insanlarla ve aynı berbat hava şartlarında binlerce kez üst üste uyandığınızı düşünün. Fırındaki hamur gibi her sabah baştan kabaran, kaçışı olmayan absürt bir kâbus!

İşte 1993 yapımı Bugün Aslında Dündü (Groundhog Day), tam olarak bu varoluşsal çıldırmayı sinema tarihinin en zeki, en katmanlı ve zamansız komedisine dönüştüren o mucizevi yapımdır. Eğer hala bu başyapıtla tanışmadıysanız veya “Eski film, simdi kim uğraşacak?” kafasındaysanız, arkanıza yaslanın, çünkü bugün zaman kavramınızı biraz hırpalayacağız.

Bugün Aslında Dündü Filminin Konusu Nedir?

Bugün Aslında Dündü filminin konusu, egoist, insanlardan nefret eden ve kendini dünyanın merkezi sanan hava durumu spikeri Phil Connors’ın, geleneksel Dağ Sıçanı Günü (Groundhog Day) festivalini sunmak üzere gittiği Pensilvanya’nın Punxsutawney kasabasında 2 Şubat tarihine hapsolmasını anlatır. Phil, ne yaparsa yapsın her sabah aynı günün 06:00’sında uyanarak bu sonsuz zaman döngüsünden kurtulmanın yollarını arar.

Peki bir insan aynı günü sonsuz kez yaşarsa ne yapar? Önce durumu inkâr eder, sonra sistemin açığını bulup çapkınlık ve soygun yapar, ardından derin bir depresyona girip kendini defalarca öldürmeyi dener ve en nihayetinde kabullenme aşamasına geçer.

Yönetmen Harold Ramis ve senarist Danny Rubin, basit bir komedi filmi önerisi gibi duran bu yapıyı, adeta insan ruhunun evrim haritasına dönüştürmeyi başarıyor. Film, karakter gelişiminin sinemada nasıl yazılması gerektiğine dair ders niteliğinde bir ders kitabı gibidir.

Phil Connors Punxsutawney Kasabasındaki Zaman Döngüsünde Kaç Yıl Mahsur Kaldı?

Sinema dünyasında ve forumlarda yıllardır süregelen devasa bir tartışma vardır: Phil Connors o sıkıcı kasabada gerçekte ne kadar süre geçirdi? Yönetmen Harold Ramis ilk açıklamalarında bu sürenin 10 yıl kadar olduğunu söylese de, sonradan yaptığı matematiksel hesaplamalarla bu sürenin aslında 30 ila 40 yıl arasında olduğunu itiraf etmiştir. Hatta senaryonun ilk taslaklarına ve felsefi okumalara bakılırsa Phil’in orada tam 10.000 yıl kaldığı bile iddia edilir!

Düşünün ki bir adam, buz heykel tıraşlığını ustalık seviyesinde öğreniyor, çello ve piyano çalmayı sıfırdan konçerto çalacak kadar ilerletiyor, Fransız şiirini ezberliyor ve kasabadaki binlerce insanın günlük rutinini saniyesi saniyesine hafızasına kazıyor. Bu sadece bir zaman kayması değil, kelimenin tam anlamıyla zihinsel bir karantinadır.

Günümüzde zaman döngüsü konseptini işleyen pek çok modern yapım izledik, örneğin absürd komedi kulvarındaki Yarın Yokmuş Gibi gibi filmler bu formülü başarıyla tazeledi. Ancak hiçbiri Phil Connors’ın yaşadığı o koyu varoluşsal yalnızlığın derinliğine tam anlamıyla ulaşamadı.

Varoluşsal Bıkkınlıktan İyileşmeye: Bill Murray Şovu

Bill Murray’nin canlandırdığı Phil Connors karakteri, sinema tarihinin en antipatik başlayıp kendini en çok sevdiren figürlerinden biridir. Murray’nin o meşhur “bıkkın, umursamaz ve alaycı” mimikleri olmasaydı, bu film muhtemelen ortalama bir 90’lar komedisi olarak arşivlerin tozlu raflarında kalırdı.

Murray, komedi zamanlamasındaki dehasını drama ile o kadar ince bir çizgiyle birleştiriyor ki, karakterin yaşadığı o çaresizliği izlerken kahkahalarınız boğazınızda düğümlenebiliyor.

Filmin romantik aksında yer alan Andie MacDowell (Rita) ise Phil’in hamurunu yoğuran o yumuşak ama tavizsiz gücü harika temsil ediyor. Phil, Rita’nın kalbini kazanmak için kasabadaki her bilgiyi hile olarak kullanmaya çalıştığında, filmin bize söylediği şey çok net: İnsanları manipüle ederek sevgilerini kazanamazsınız, ancak gerçekten değiştiğinizde dönüşebilirsiniz.

Hafıza, insan ilişkileri ve zihinsel değişim temalarını seven sinemaseverlerin hafızasını sildirmek isteyeceği Sil Baştan kadar sarsıcı olmasa da, bu film de duygusal olgunlaşmayı mizahla muazzam harmanlar.

Bugün Aslında Dündü Hakkında Az Bilinen 3 Şaşırtıcı Kamera Arkası Detayı

• Bill Murray ve Dağ Sıçanı Kavgası: Çekimler sırasında Phil Connors’ın dağ sıçanını kaçırdığı sahnede, sevimli ama sinirli hayvan Bill Murray’yi tam üç kez ısırmıştır. Murray, kuduz ihtimaline karşı çekimler boyunca bertaraf edici aşılar olmak zorunda kalmıştır.
• 20 Yıllık Dostluğun Sonu: Film çekimleri sırasında yönetmen Harold Ramis filmin daha felsefi ve karanlık olmasını isteyen Bill Murray ile ciddi fikir ayrılıklarına düşmüştür. Bu gerginlik, 20 yıllık yakın dostluğun bitmesine sebep olmuş ve iki isim Ramis’in ölümünden kısa bir süre öncesine kadar hiç konuşmamıştır.
• Kar Soğuğu Gerçeği: Filmdeki o sıcacık ve şirin kasaba atmosferine kanmayın, çekimlerin yapıldığı Illinois eyaletindeki Woodstock kasabasında dondurucu bir soğuk vardı. Bill Murray sahneler arasında ısınabilmek için sürekli sıcak su dolu fıçılara girmek zorunda kalıyordu.

Groundhog Day Filminin Başarıları ve Eleştirilen Noktaları

Punxsutawney Döngüsüne Kimler Katılmalı, Kimler Pas Geçmeli?

Eğer hayatın monotonluğundan boğulduğunuzu hissediyorsanız, “Her günüm bir öncekinin kopyası” diye hayıflanıyorsanız bu film sizin için biçilmiş kaftan. Karakter odaklı akıllı mizahı sevenler, 90’lar atmosferine özlem duyanlar ve zekice yazılmış senaryolara hayran olan tüm sinemaseverler en iyi filmler listelerine bu yapımı hiç düşünmeden eklemeli.

Öte yandan, yüksek tempo, aksiyon, patlamalar veya bilimkurgusal bir zaman yolculuğu kuramı arıyorsanız bu film sizi tatmin etmeyebilir. Zira karşımızda fizik kurallarını kurcalayan bir yapım değil, insan psikolojisini merkeze alan bir karakter incelemesi var.

Gerçekliğin yapaylığıyla derdi olanlar için Truman Show ne ifade ediyorsa, rutinlerin hapishanesinde sıkışanlar için de bu yapım aynı şeyi ifade etmektedir. Zaman konseptli daha dinamik bir macera arıyorsanız da klasikleşmiş Geleceğe Dönüş sularına yelken açabilirsiniz.

Groundhog Day Sinema Tarihindeki Yerini Neden Koruyor?

1993 yapımı bu klasiktir, zamansızdır ve her izlendiğinde insana farklı bir perspektif sunar. Yıllar geçse de eskimeyen esprileri, ritmini bir an bile kaybetmeyen kurgusu ve Bill Murray’nin o ikonik melankolik mizahıyla sinema tarihinin en parlak mücevherlerinden biridir. Eğer hafta sonu ne izlesem diye kara kara düşünüyorsanız, aradığınız taze kan tam olarak bu 30 yıllık efsanedir.

Peki ya siz? Bir sabah uyandığınızda aynı günü yaşamaya başlasaydınız ilk yapacağınız şey ne olurdu? Piyano çalmayı mı öğrenirdiniz yoksa kasabanın altını üstüne mi getirirdiniz? Yorumlarda buluşalım, düşüncelerinizi paylaşmayı ve filmi kaç puanla taçlandırdığınızı bizlerle paylaşmayı unutmayın!