Koku: Bir Katilin Hikayesi

Burnunuzu kapatın, çünkü bu film sadece izlenmek için değil, adeta koklanmak için yaratılmış. 18. yüzyıl Paris’inin o mis gibi kokan (yani aslında leş gibi kokan) sokaklarına adım atmaya hazırsanız, sizi Jean-Baptiste Grenouille’in büyüleyici ve bir o kadar da tüyler ürperten dünyasına davet ediyorum. Patrick Süskind’in “yazılamaz” denilen o efsanevi romanını sinemaya uyarlamak, hem de bunu bu kadar tutkuyla yapmak büyük bir cesaret işiydi. Peki, yönetmen Tom Tykwer bu koku alma duyusuna hitap eden karmaşık hikayeyi görsel bir şölene dönüştürmeyi başarabildi mi? Kesinlikle evet. Eğer hafta sonu ne izlemeli diye kara kara düşünüyorsanız ve biraz karanlık, biraz estetik, biraz da “bu karakter neden böyle?” dedirtecek bir şeyler arıyorsanız, doğru adrestesiniz.

Kokunun Kıyısında Bir Yaşam: Jean-Baptiste Grenouille

Karakterimiz Grenouille, dünyayı gözlerinden değil, burnundan gören bir “parfümör”. Ama herhangi bir parfümör değil, o, kokuların efendisi olmaya çalışan bir saplantılı. Doğduğu an bir balık pazarının pisliği içinde, hayata bir “istenmeyen çocuk” olarak başlıyor. Bu adamın en ilginç özelliği ise kendisinin hiçbir kokusunun olmaması. Evet, bildiğiniz yok! Bir insanın kokusu olmaz mı? İşte filmin tüm felsefesi bu boşluk üzerine kurulu. O, kendi varlığını kanıtlamak için dünyanın en mükemmel kokusunu arıyor. Kuzuların Sessizliği gibi gerilimi iliklerinize kadar işleyen yapımları seviyorsanız, bu karakterin derinliği sizi oldukça etkileyecek. Bu yapım, insanın varoluşsal sancılarını “koku” metaforu üzerinden öyle bir anlatıyor ki, izlerken kendi teninizin kokusunu sorgulamaya başlıyorsunuz.

Yönetmenin Vizyonu ve Atmosferin Büyüsü

Tom Tykwer, sinematografik bir başarıya imza atıyor. 18. yüzyılın o karmaşık, kalabalık ve pis atmosferini ekranın ötesine geçirmeyi başarmış. Paris’in balık pazarlarındaki çürümüşlüğün kokusunu adeta burnunuzda hissettiğiniz o ilk sahnelerden, Grasse’ın çiçek bahçelerine uzanan o estetik yolculuğa kadar her kare bir tablo gibi. Görsellik burada sadece göze hitap etmiyor, duyularınızı harekete geçiriyor. Koku gibi soyut ve sinemada aktarılması en zor olan unsuru, yakın plan çekimler ve oyuncuların mimikleriyle (özellikle Ben Whishaw’un o tekinsiz, ürkek ama bir o kadar da odaklanmış bakışlarıyla) nasıl somutlaştırdığını izlemek büyük bir keyif.

Neden İzlemelisiniz?

Modern sinemada her gün karşımıza çıkan klişe kahramanlardan veya tahmin edilebilir katil hikayelerinden sıkıldıysanız, bu film size ilaç gibi gelecek. “Koku: Bir Katilin Hikayesi” (Perfume: The Story of a Murderer), klasik bir seri katil hikayesi değil. Bu film, bir sanatçının (ne kadar çarpık olsa da) mükemmelliğe ulaşma yolunda ne kadar ileri gidebileceğinin, tutkunun nasıl bir deliliğe dönüşebileceğinin estetik bir kanıtı.

• Oyunculuk: Ben Whishaw, Grenouille karakterini öyle bir oynuyor ki, adama hem acıyor hem de ondan tiksiniyorsunuz. Dustin Hoffman’ın o yaşlı parfümör rolündeki karizması da cabası.
• Atmosfer: 18. yüzyıl Avrupa’sını hiç bu kadar gerçekçi, bu kadar karanlık ve bu kadar büyüleyici görmemiştiniz.
• Müzik ve Ses: Filmdeki müzikler, kokuların dansı gibi. Gerilim anlarında sizi içine çeken o ritim, filmin ruhuna tam oturuyor.
• Özgünlük: “Bir katilin hikayesini anlatıyor ama neden bu kadar şiirsel?” sorusunun cevabı, filmin dokusunda gizli.

Zayıf Yönleri Neler?

• Mide Hassasiyeti: Eğer en ufak bir pislik, ceset veya ağır atmosfer sahnesinden etkileniyorsanız, biraz zorlanabilirsiniz.
• Tempo: Filmin bazı bölümleri, özellikle koku arayışının detaylı anlatıldığı sahneler, aksiyon bekleyen izleyiciler için biraz yavaş gelebilir.

Kimlere Hitap Ediyor?

Bu yapımı izlemeyi planlıyorsanız, “saf eğlence” yerine “derinlikli sinema” beklemelisiniz. Özellikle dönem filmlerinden hoşlananlar, sanatın sınırlarını zorlayan karakter hikayelerini sevenler ve Köstebek gibi 2006 yılı filmleri arasında kaybolmuş bir başyapıt arayanlar kesinlikle kaçırmamalı. Distopik ya da karanlık psikolojik gerilim tutkunları için bu film bir kült. Eğer “bir film izle ama düşündürsün, estetiğiyle büyülesin, oyunculuğuyla koltuğa çivilesin” diyorsanız, doğru yerdesiniz.

Az Bilinen Detaylar: Kamera Arkasında Neler Oldu?

Filmle ilgili az bilinen iki ilginç detay verelim: İlki, filmin yönetmeni Tom Tykwer aynı zamanda filmin müziklerinin bestecilerinden biriydi. Bu da görsellik ve sesin neden bu kadar mükemmel bir uyum içinde olduğunu açıklıyor. İkincisi ise, çekimler sırasında oyuncuların çoğu o dönemin “doğal” kokularını (bazen oldukça ağır) sürekli teneffüs etmek zorunda kaldılar, bu da sahnelerdeki o gergin ve gerçekçi atmosferi tetikleyen bir unsurdur.

Sonuç olarak, bu film, insanı insan yapanın ne olduğunu, tutkularımızın bizi nasıl bir canavara dönüştürebileceğini sorgulatan, koku duyusunun ötesine geçen bir deneyim. Peki ya sizce bir insanın kokusunun olmaması, onun gerçekten “var olmadığı” anlamına mı gelir? Ya da Grenouille, aslında dünyanın en büyük sanatçısı mıydı? Filmi izledikten sonra bu sorularla baş başa kalacağınızı garanti ederim. Şimdi, izledikten sonra düşüncelerinizi aşağıya bırakın, biraz üzerine konuşalım. Bu katil, kurbanlarını seçerken haklı mıydı, yoksa tamamen bir psikopat mı? Yorumlarda buluşalım!